Кредит тарихи – бу фуқаронинг қаердан, қайси кредит ташкилотидан, қанча миқдорда қарз олганингиз ва кейинчалик уни қандай тўлаганингиз тўғрисида батафсил маълумот, яъни бу Сизнинг қарз олувчи сифатида молиявий интизомингиз аксидир.

Ўзбекистон Республикасининг «Кредит маълумотлари алмашинуви тўғрисида»ги қонунига асосан кредит тарихи қарздорнинг сўнгги беш йил ичидаги мажбуриятлари тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олиб, қуйидагиларни акс эттиради:

• қарздор тўғрисида;
• жорий ва ёпилган кредитлар, товар кредитлари қиймати, расмийлаштирилган санаси, муддати ва қолдиғи тўғрисида;
• муддати ўтган қарздорликлар тўғрисида;
• жорий ва ёпилган кредитга қўйилган гаров мулки ва мулк эгаси тўғрисида;
• суд жараёнидаги кредитлар тўғрисида;
• кредит тарихи шаклланган сана ва уни тайёрлаган ташкилот тўғрисида.

Шу билан бир қаторда, кредит тарихи тўғридан-тўғри қарздор тўғрисидаги маълумотлардан ташқари лизинг олувчи, кафил, кафолатчи, гаровга қўювчи ҳамда кредит битими бўйича суғурталовчи сифатида қатнашувчи жисмоний ва юридик шахслар тўғрисидаги маълумотларни ҳам ўзида жамлайди.

Кредит тарихи пул ва бошқа мулкларни қарзга беришни назарда тутган шартномаларни имзолашда ўз таъсирига эга муҳим омил ҳисобланади.

Кредит маълумотларни йиғиш билан Кредит бюроси шуғулланиб, улар Марказий банк томонидан берилган лицензияга асосан фаолият юритади.

Кредит бюроси нафақат жисмоний ва юридик шахс бўлган қарздорларнинг маълумотлар базасини шакллантириш мақсадида балки, ушбу маълумотлар билан алмашиш учун банклар, микромолия ташкилотлари, ломбардлар, лизинг компаниялари ва айрим дўкон (ритейлер)лар билан ҳамкорлик олиб боради.

Пул маблағлари ва бошқа мулкларни қарзга бериш бўйича шартнома тўғрисидаги маълумот қарздорнинг розилигисиз Кредит бюросига тақдим этилади.

Кредит бюроси, қарздорларнинг молиявий ҳолатини, шунингдек, қарзни қайтара олиш қобилиятини баҳолайди, шунингдек, қарздорларни баҳолаш рейтинги тизимини (скоринг) шакллантиради.

Кредит скоринги — бу фуқаронинг кредитни тўлай олиш қобилиятини балл бериш орқали баҳолаш тизими. Унга бериладиган баллар муддати ўтган қарздорликнинг мавжуд ёки йўқлиги, шунингдек, даромадлар, фаолият тури, ёш ва турмуш ҳолати ва бошқа шу каби омилларга боғлиқдир.

Скоринг баллини ошириш учун ўз кредит тарихингизни кузатиб боришингиз, қарз юки ҳажмини кўпайтирмасдан, мажбуриятларни ўз вақтида бажариб боришингиз зарур.

Сиз Кредит бюросидан ҳеч қандай сабабларни кўрсатмасдан, йилига фақат бир марта текинга ва исталганча пуллик асосда ўз кредит тарихингиз тўғрисидаги маълумотни олиш ҳуқуқига эгасиз.

Шундай қилиб, қандай яхши кредит тарихини шакллантириш мумкин?

• Мобил телефон ва бошқа қурилмаларга кредитни қайтариш жадвалига мувофиқ белгиланган тўлов саналарини эслатмага жойлаштиринг;
• Кредит бўйича амалга оширилган навбатдаги тўловдан сўнг, ҳар сафар банк ходимидан, мобил иловаси ёки веб-сайтдаги шахсий кабинетингиз орқали текшириб боринг.

Кредит тарихини билиш йўллари

1. Кредит ахборот-таҳлил маркази (Кредит бюроси) сайтидаги шахсий кабинет орқали.

Бунинг учун OneID тизими орқали кредит бюросининг веб-сайтида рўйхатдан ўтиш кифоя.

2. Почта хизмати орқали.

Бунинг учун сиз Кредит ахборот-таҳлил марказининг (кредит бюроси) почта манзилига сўров юборишингиз ва шахсни тасдиқловчи ҳужжат нусхасини, имзоланган аризани (кредит бюроси сайтидаги намунага мувофиқ), шунингдек аризачининг имзосини тасдиқловчи нотариал тасдиқланган гувоҳномани илова қилишингиз керак.

3. Видео мурожаатдан фойдаланиш.

Шахсни тасдиқловчи ҳужжатнинг асл нусхасини ушлаган ҳолда аризачининг видео хабари кредит бюросининг электрон почта ёки телеграм аккаунтига юборилиши керак. Бу усулда имзоланган аризани ҳам илова қилиш керак (кредит бюроси сайтидаги намунага кўра).

4. Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали.

Бугунги кунда кредит тарихини олишнинг энг машҳур усули мй.гов.уз Ягона порталидир.

• Бунинг учун Ягона порталда рўйхатдан ўтинг ва «Кредит тарихини олиш» бўлимига ўтинг.
• Бир неча қадамлардан сўнг сизга олинган кредитлар ҳақида батафсил маълумот берилади.

Кредит тарихингиз ҳақидаги маълумотни йилига бир марта бепул ва тўлов эвазига — чексиз кўп марта ҳеч қандай сабаб кўрсатмаган ҳолда олиш мумкин.