Скотт Дункан —шов-шувсиз миллиардерга айланган инсон
У АҚШдаги энг бой одамлардан бири, лекин унинг сурати газеталар муқовасида чиқмайди, интервьюлари йўқ, ижтимоий тармоқларда фаол эмас. Скотт Дункан — пулни шовқин-суронсиз, кўзга ташланмасдан ишлайдиган миллиардерлар тоифасига киради.
Скотт Дуглас Дункан АҚШнинг Техас штатида туғилган. У машҳур бизнес сулоласида вояга етган бўлса-да, болалиги ёки ёшлиги ҳақида очиқ манбаларда жуда кам маълумот бор. Бу ҳам унинг шахсий ҳаётни оммадан узоқ тутишга бўлган принципи билан боғлиқ. У оилавий ҳаёти борасида ҳам жим — турмуш ўртоғи, фарзандлари ҳақида деярли ҳеч қандай расмий маълумот йўқ. Скотт Дункан учун бойлик — намойиш воситаси эмас, балки тизимли ишлайдиган механизм.
Унга миллиардлар олиб келган асосий манба — Enterprise Products Partners компаниясидир. Бу компания нефть ва газ қазиб олиш билан эмас, балки уларни ташиш, сақлаш ва қайта ишлаш инфратузилмаси билан шуғулланади. Яъни қудуқ кимга тегишли бўлишидан қатъи назар, қувур орқали ўтаётган ҳар бир баррель нефть ёки газдан компания даромад олади. Бу бизнес модели юқори хавфли эмас, барқарор ва узоқ муддатли ҳисобланади.
Бу империяни нолдан яратган инсон — Скотт Дунканнинг отаси Дэн Дункандир. У “self-made” миллиардер бўлиб, яъни бойликни мерос орқали эмас, балки шахсий меҳнат ва тадбиркорлик ҳисобига қўлга киритган. Дэн Дункан 1960–1970-йилларда энергетика инфратузилмасига сармоя кирита бошлаган ва вақт ўтиши билан Enterprise Products Partners АҚШдаги энг йирик қувур тармоқларидан бирига айланган.
2010 йилда Дэн Дункан вафот этгач, компания назорати ва улкан капитал Скотт Дункан қўлига ўтади. Шу пайтдан бошлаб у расман АҚШдаги энг бой одамлар қаторига кирпди. Айрим баҳолашларга кўра, у отасидан энг катта солиқ тўланмаган меросни олган шахслардан бири ҳисобланади. Чунки активларни ишонч фондлари орқали ўтказиш орқали мерос солиғидан қочилгани айтилган.
Скотт Дункан отаси қолдирган бизнесни шунчаки сақлаб қолиш билан чекланиб қолмади. У Enterprise Products Partners’ни янада кенгайтирди, янги қувурлар, терминаллар, экспорт инфратузилмасига сармоя киритди. Компания АҚШда сланец нефти ва гази экспорти ошган сари янада муҳим стратегик ўринга эга бўлди. Бу эса Дункан бойлигининг йилдан-йилга ўсиб боришига олиб келди.
Forbes ва Bloomberg каби рейтингларда Скотт Дунканнинг бойлиги одатда 7–9 миллиард доллар оралиғида баҳоланади. Бу кўрсаткич энергия бозорлари ва акциялар нархига қараб ўзгариб туради. Эътиборли жиҳати шундаки, у бу бойлик билан ҳашаматли ҳаёт тарзини намойиш этмайди. У сиёсатга очиқ аралашмайди, катта баёнотлар бермайди, хайрия ишларини ҳам реклама қилмай амалга оширади.
Скотт Дункан мисоли шуни кўрсатадики, миллиардер бўлиш учун доим омма марказида бўлиш шарт эмас. Баъзан энг катта пул айнан энг зерикарли, лекин барқарор соҳаларда айланади. Қувурлар, терминаллар ва логистика — сарлавҳаларга чиқмайдиган, лекин иқтисодиётнинг қон томирлари ҳисобланадиган бизнес. Дункан эса айнан шу томирларни назорат қилган инсон.
