Ўзбекистонда кўчмас мулк ҳамда айрим транспорт воситалари олди-сотдисида томонлар ўртасидаги ҳисоб-китоблар эндиликда банк ва нотариуслар ўртасидаги электрон маълумот алмашинуви орқали тасдиқланади. Бу ҳақда Адлия вазирлиги хабар берди.

Президентнинг 2025 йил 10 декабрдаги “Нақд пулсиз ҳисоб-китобларни оммалаштириш ва яширин иқтисодиёт улушини қисқартиришга қаратилган қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармонига мувофиқ янги тартиб жорий этилди. Унга кўра, Адлия вазирлиги нотариуслар ва банклар ўртасида электрон маълумот алмашиш тартибини белгиловчи низомни давлат рўйхатидан ўтказган.

Янги тартиб 2026 йил 1 апрелдан кучга киради. Шундан бошлаб кўчмас мулк объектлари, ишлаб чиқарилганига 10 йилдан ошмаган М, N, О ва G тоифасидаги транспорт воситалари ҳамда махсус автотранспортлар олди-сотди шартномаларини тасдиқлашда томонлар ўртасидаги ҳисоб-китоблар банк ва нотариуслар ўртасидаги электрон ахборот алмашинуви орқали аниқланади.

Шунингдек, нотариуслар эндиликда олди-сотди шартномаларини тарафлар ўртасидаги ҳисоб-китоблар банк томонидан тақдим этилган электрон маълумотлар асосида тасдиқлайди. Бу жараён битимларни расмийлаштиришда ахборот хавфсизлиги ва маълумотларнинг ишончлилигини таъминлашга қаратилган.

Янги тизимга кўра, харидор ёки унинг вакили банкка ёзма ёки электрон ариза билан мурожаат қилади. Банк шартнома бўйича келишилган маблағни нақд ёки нақд пулсиз шаклда эскроу ҳисобварағига қабул қилади. Агар шартнома кредит маблағлари ҳисобидан амалга оширилса, кредит ажратган банк бу ҳақда нотариусга электрон тарзда хабар беради.

Шундан сўнг томонлар олди-сотди шартномасини расмийлаштириш учун нотариусга мурожаат қилади. Нотариус эскроу ҳисобварағида маблағ мавжудлигини электрон тизим орқали текширади ва шартномани тасдиқлайди.

Шартнома тасдиқлангач, маблағлар сотувчининг ҳисобварағига ўтказилади ёки унинг сўровига кўра нақд шаклда берилади. Мазкур тартиб нақд пулсиз ҳисоб-китобларни кенгайтириш ҳамда битимларнинг шаффофлигини оширишга хизмат қилиши кутилмоқда.