21 августдаги президент қарорига мувофиқ, Ўзбекистонда замонавий ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда амалга ошириладиган инвестиция фаолиятини тартибга солиш механизмлари белгиланди.

Ҳужжатда айтилишича, мамлакатда АКТга асосланган инвестиция фаолиятини тартибга солишдан кўзланган мақсад — фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ишончли тарзда ҳимоя қилишни таъмиш ҳамда АКТдан фойдаланган ҳолда инвестиция фаолиятини амалга оширишнинг шаффоф ва самарали механизмларини жорий этиш.

Қарорга кўра, 2025 йил 1 октябрдан 2026 йил 1 октябргача инвестиция платформаларидан «Тартибга солиш қумдони» махсус ҳуқуқий режимида қуйидаги йўналишлар бўйича фойдаланишга рухсат берилади:

• қимматли қоғозларни жойлаштириш ва сотиш;
• венчур ва пай фондларини молиялаштириш;
• коммандит ширкатларга ҳисса киритиш.

Махсус ҳуқуқий режим доирасида:

• юридик шахс мақомига эга тадбиркорлик субъектлари инвестиция жалб этишни талаб этадиган лойиҳаларини ҳамда улушга эга бўлиш орқали тадбиркорлик фаолиятида иштирок этишга оид таклифларини инвестиция платформаларида жойлаштиришга ҳақли;
• инвесторлар инвестиция платформаларида эълон қилинган инвестиция лойиҳаларини танлаш ва уларга маблағ киритиш орқали инвестиция фаолиятини амалга ошириш ҳамда шу орқали фойда олиш ҳуқуқига эга;
• инвестиция платформалари орқали амалга ошириладиган лойиҳаларни бошқариш инвестиция ва бошқарув компаниялари орқали ҳам амалга оширилиши мумкин.

Белгиланган тартибга кўра, инвестиция платформаси орқали киритилган инвестициялар рақамли электрон гувоҳномалар билан тасдиқланади ва инвестицияларни жалб этувчи шахс номидан инвестиция платформалари орқали тақдим этилади.

Инвестиция платформалари операторларига қўйиладиган талаблар:

• юридик шахс — резидент мақомига эга бўлиш;
• ваколатли давлат органи томонидан юритиладиган махсус электрон реестрга киритилган бўлиш;
• шартномалар реестрини юритиш.

Шунингдек, инвестицияларни жалб қилувчи шахслар ўтган молиявий йил давомида ўзларида тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжуд эмаслиги ҳамда солиқ ва бухгалтерия қонунчилигига риоя қилганликлари тўғрисида аудиторлик ташкилотининг хулосасини ҳам инвестиция платформасига жойлаштириши лозим.

Ушбу йўналишда фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида, хусусан, қуйидагилар белгиланди:

• киритилган маблағлар гаров объекти ҳисобланмайди ва бошқа мақсадларда фойдаланилмайди (суд қарори асосида амалга ошириладиган ҳолатлар бундан мустасно), платформа операторлари, учинчи шахслар томонидан ва уларнинг фойдасига ундирилмайди;
• жисмоний ва юридик шахсларга, шу жумладан, норезидентларга инвестиция платформалари орқали инвестиция киритишга рухсат берилади;
• маблағлар фақат Ўзбекистон ҳудудида амалга ошириладиган лойиҳаларга йўналтирилади;
• инвестицияларнинг қайтарилиши ва рентабеллиги учун жавобгарлик инвестицияларни жалб этувчи шахсга юклатилади;
• платформа иштирокчиларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари «ақлли шартномалар» (смарт cонтраcт) ёрдамида белгиланади.

Қарорга мувофиқ, платформа операторлари фаолиятини тартибга солиш ва рухсат бериш тартиб-таомилларини амалга ошириш бўйича ваколатли давлат органи этиб Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги белгиланди.

Инвестиция платформалари орқали инвестиция киритиш тўғрисидаги битимлар электрон шаклда тузилади ва инвестиция платформаларидан олинган маълумотлар асосида Тадбиркорлик субъектларининг ягона давлат реестрига қўшимча ҳужжатларсиз реал вақт режимида тегишли ёзув киритилади.