Ўзбекистонда қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС) маъмуриятчилигини такомиллаштириш ва ҚҚС бўйича қайтаришга қаратилган қатор қонун лойиҳалари ҳамда президент ва ҳукумат қарорлари лойиҳалари ишлаб чиқилади. Бу давлат раҳбарининг 19 августдаги қарорида назарда тутилган.

Ўзгаришлар бир вақтнинг ўзида бир нечта соҳаларга тааллуқли — қишлоқ хўжалиги ва туризмдан тортиб, электрон тижорат ва хусусий тиббиётгача.

ҚҚСни рўйхатдан ўтказишни соддалаштириш

Вазирлар маҳкамасининг қарори лойиҳасига кўра, ҚҚС тўловига ўтаётган тадбиркорлар балансида кўчмас мулк мавжуд бўлган тақдирда, махсус мақсадларда рўйхатдан ўтказилгани тўғрисидаги гувоҳномани жойида текширувдан ўтказмасдан ҳам олиши мумкин бўлади.

Мажбурий асосда ҚҚС тўловчиси сифатида эътироф этилган шахслар учун ҳам алоҳида механизм назарда тутилган: уларга солиқ тўловчининг иштирокисиз, кейинчалик солиқ органлари томонидан электрон назорат ўрнатилган ҳолда автоматик тарзда сертификат берилади.

Қишлоқ хўжалиги учун ҚҚСни соддалаштириш

Президент қарори лойиҳасида қишлоқ хўжалигида ҚҚСни ҳисоблаш ва қўллашнинг соддалаштирилган тартибини жорий этиш таклиф этилган.

Маркетплейслар орқали экспорт учун ҚҚСни қайтаришни кенгайтириш

Қонун ва Вазирлар маҳкамасининг қарорлари лойиҳаларида товарларни миллий ва ташқи маркетплейслар (электрон савдо майдончалари) орқали экспорт қилишда солиқ тўловчиларга тўланган ҚҚС суммасини қайтариш имконияти белгилаб қўйилган.

Бундай операциялар тўғрисидаги маълумотлар Божхона қўмитасидан пулни қайтариш ҳуқуқларини тезкор текшириш учун автоматик равишда Солиқ қўмитасига ўтказилади.

Меҳмонхоналар учун ҚҚСни қайтариш шартларини фарқлаш

Ҳукумат қарори лойиҳасида меҳмонхоналар учун тўланган ҚҚСнинг 20 фоизини қайтариш мезонларини қайта кўриб чиқиш таклиф этилган. Ҳозирда бундай ҳуқуққа фақат даромадининг камида 90 фоизини меҳмонхона хизматларидан олганларгина эга.

Янги қоидаларда бу чегара меҳмонхона тоифасига (юлдузча рейтинги) қараб ўзгаради, бу эса ўрта ва кичик сегментдаги меҳмонхоналар учун тўловни қайтариш дастурида иштирок этишни соддалаштириши керак.

Тиббиётда ҚҚСни қайтариш

Соғлиқни сақлашнинг хусусий секторини қўллаб-қувватлаш доирасида йиллик товар айланмасини таҳлил қилиш асосида тиббиёт муассасалари учун ҚҚСни қисман қайтариш механизмини ишлаб чиқиш таклиф этилмоқда.

Бу тиббий хизматлар соҳасида яширин иқтисодиёт улушини камайтириш ва уларнинг шаффофлигини оширишга хизмат қилиши керак.

ҚҚСни қайтаришда шаффофлик

Шаффофлик ва назоратни ошириш мақсадида контрагентлар томонидан тўланмагани сабабли ҚҚСни қайтариш рад этилган тақдирда солиқ тўловчиларга ўзларининг шахсий кабинети орқали бундай контрагентлар рўйхатидан фойдаланиш имкониятини бериш таклиф этилмоқда.

Бу тезкор чоралар кўриш ва шерикларни танлашда хавфларни камайтириш имконини беради.

Эслатиб ўтамиз, айланма солиғидан ҚҚСга ўтишни рағбатлантириш мақсадида 2026 йил 1 январдан бошлаб бир қатор имтиёзлар жорий этилмоқда: корхоналар бир йилга даромад солиғидан озод қилинади, ҳисоботлардаги хатолар жазоланмайди, бухгалтер маошининг бир қисми эса (олти ой давомида ойига 5 миллион сўмгача) солиқдан чегириб ташланиши мумкин.

Июль ойи бошида Солиқ қўмитаси раиси Шерзод Кудбиев меҳмонхона бизнеси вакиллари ва аудиторлар билан бўлиб ўтган учрашувда ҳисобга олиш ҳуқуқидан воз кечилса, хизматлар соҳаси учун ҚҚС ставкасини пасайтириш имкониятини тан олганди. Шу билан бирга, фойда солиғи ва худди шундай маъмурчилик тартиби сақланиб қолади.