Марказий банк томонидан тижорат банкларининг кредит шартномаларида тўловлар кечиктирилганда қўлланилаётган жарима ва санкциялар таҳлил қилинди. Ўрганишлар айрим амалиётлар адолат ва мутаносиблик тамойилларига зид эканини кўрсатди.
Таҳлиллар натижасида айрим банкларда:
- кечиктирилган тўловлар учун ҳисобланадиган фоиз ставкалари шартномада белгиланган йиллик ставкага нисбатан бир неча баробарга, айрим ҳолатларда йиллик 150–180 фоизгача оширилаётгани;
- кредит бўйича фоизларни тўлаш кечиктирилганда энг юқори чегараси белгиланмаган кунлик пеня ҳисобланаётгани;
- кредиторнинг ҳақиқий харажатлари билан боғлиқ бўлмаган қўшимча бир марталик жарималар қўлланилаётгани аниқланган.
Шу муносабат билан Марказий банк:
- кечиктирилган мажбуриятлар учун қўлланиладиган санкцияларнинг компенсацион характерга эга бўлишига эътибор қаратиш;
- қарз олувчилар учун тўловни кечиктириш билан боғлиқ молиявий оқибатларнинг аниқ ва олдиндан тушунарли бўлишини таъминлаш;
- кредит шартномаларида жавобгарлик чораларини адолат ва мутаносиблик тамойиллари асосида белгилаш лозим деб ҳисоблайди.
