Марказий банк тадқиқотига кўра, учинчи шахслар кафиллиги асосида берилган кредитларда кечиктириш даражаси энг паст кўрсаткични қайд этди. Аксинча, мулк гарови билан таъминланган кредитларда қарзни ўз вақтида тўламаслик ҳолатлари юқорироқ бўлиб чиқди.

Марказий банкнинг Статистика ва тадқиқотлар департаменти кредитларнинг қайтарилиш ҳолатини таҳлил қилиб, гаров ва кафиллик асосида ажратилган қарзлар бўйича алоҳида тадқиқот ўтказди. Таҳлиллар кредит тури ва таъминот механизми қарздорлик даражасига сезиларли таъсир кўрсатишини кўрсатди.

Тадқиқот натижаларига кўра, таъминотсиз кредитларда қарзларни ўз вақтида қайтариш даражаси юқорироқ. Бу, асосан, бундай кредитлар нисбатан кичик миқдорда ажратилгани билан изоҳланади. Таъминотсиз кредитларда кечиктириш даражаси эркакларда 15,3 фоиз, аёлларда 12,2 фоизни ташкил этган. Шунингдек, учинчи шахслар кафиллиги асосида берилган кредитлар ҳам юқори сифатли портфелга эга бўлиб, эркакларда 7,2 фоиз, аёлларда 3,9 фоиз кечиктириш қайд этилган.

Мулк ҳуқуқи билан таъминланган кредитларда эса кечиктириш даражаси энг юқори кўрсаткични намоён этган — эркакларда 32,8 фоиз, аёлларда 25 фоиз. Суғурта билан таъминланган кредитларда бу кўрсаткич мос равишда 21,3 ва 20 фоизни ташкил этган. Кўчмас мулк ёки иш ҳақи билан таъминланган кредитларда кечиктириш ўртача 15–16 фоиз атрофида қайд этилган.

Қўшма қарз олувчиси мавжуд кредитларда кечиктириш даражаси пастроқ экани аниқланган. Қўшма қарз олувчисиз кредитларда эркаклар орасида 18,4 фоиз, аёллар орасида 12,6 фоиз кечиктириш кузатилган бўлса, қўшма қарз олувчи мавжуд бўлганда бу кўрсаткич 14,8 ва 8,9 фоизгача пасайган. Қўшма қарз олувчи эркак бўлса, кечиктириш 11 фоиз, аёл бўлса 9,9 фоизни ташкил этган.

Кредит тури бўйича ҳам фарқлар сезиларли. Таъминотсиз истеъмол кредитларида кечиктириш улуши 38,4 фоиз, овердрафтларда 21,7 фоизни ташкил этган. Суғурта ёки транспорт воситаси билан таъминланган автокредитларда эса кечиктириш паст даражада қайд этилган. Учинчи шахслар кафиллигидаги микрокредитларда энг паст кўрсаткич — 0,9 фоиз аниқланган. Таълим кредитларида эса таъминот туридан қатъи назар, кечиктириш даражаси тахминан 2 фоиз атрофида сақланади.

Шунингдек, қатъий таъминотга эга қарз олувчиларнинг даромади таъминотсиз ёки кафиллик асосидаги қарз олувчиларга нисбатан ўртача 1,7 баробар юқори экани маълум қилинди. Микрокредит сегментида ҳам таъминот турига қараб сезиларли тафовут кузатилган: кафиллик асосида 7,8 фоиз, мулк ёки кўчмас мулк гарови қўлланганда эса 28,1–31,8 фоизгача кечиктириш қайд этилган. Бу кредит сегментларида таъминот механизми муҳим омил бўлиб қолмоқда.