Commonwealth Partnership Uzbekistan (CMWP) консалтинг компанияси 2024 йилнинг биринчи ярмида Тошкентдаги офис кўчмас мулк бозори бўйича таҳлилини тақдим этди.

Қайд этилишича, Тошкентнинг офис кўчмас мулк бозори 2024 йилда янги объектлар билан фаол тўлдирилган, бу эса мулк эгалари орасида рақобатни оширган ва бўш турган офис майдонлари улушининг ортишига олиб келган. Шу билан бирга, офис майдонларига, айниқса, премиум сегмент ва мослашувчан офисларга бўлган талаб юқори даражада сақланиб қолмоқда.

Ҳозирда ижарага берилаётган умумий офис майдони 520 минг метр квадратни ташкил қилади.

Офис бинолари сифат, қулайлик ва жойлашувига қараб қуйидаги тоифаларга бўлинади:

• A/A+ класси – юқори сифатли қурилган, замонавий қулайликларга эга бўлган ва нуфузли ҳудудларда жойлашган ҳашаматли бинолар.
• B/B+ класси – яхши сифатга эга, асосий қулайликлар билан таъминланган ва марказдан нисбатан узоқроқда жойлашган бюджетлироқ офислар.

Офис ижара ставкалари қуйидагича:

• А/А+ класси – ўртача $34,3/метр квадрат (ойига, ҚҚСсиз).
• B/B+ класси – ўртача $24/метр квадрат (ойига, ҚҚСсиз).

2024 йил охирига келиб, А классидаги бўш офис майдонлари 58,2 фоизга етиб, 74,7 минг метр квадратни ташкил этган. Бу 2023 йилга нисбатан 40,6 фоизга ва 2024 йилнинг биринчи ярмига нисбатан 21,6 фоизга кўпроқдир.

Маълумотларига кўра, бўш офис майдонларининг кескин ортиши янги объектларнинг фаол қурилиши билан боғлиқ. Бўш иш жойлари даражаси ҳисоб-китобларига нафақат аллақачон фойдаланишга топширилган бизнес марказлар, балки ҳали ишга туширилмаган бинолар ҳам киритилган. Шу билан бирга, уларнинг эгалари ижара шартларини эълон қилишга ва 2024 йил декабрь ойидан бошлаб шартномалар тузишга тайёр.

Б классида бўш майдонлар 9,3 фоизга ошиб, 12,7 фоиз ёки 43,8 минг метр квадратни ташкил этган.

Келажакда нималар бўлади?

CMWP тадқиқотига кўра, 2025 йилда Тошкентнинг офис кўчмас мулк бозори сўнгги йиллардаги тез ўсишдан кейин янги шароитларга мослашишда давом этади.

Асосий талаб тайёр таъмирланган премиум офисларга бўлади, чунки компаниялар кўчиб ўтишда таъмирлаш харажатларини камайтиришга ҳаракат қилмоқда.

Бўш офис майдонларининг кўпайиши ва юқори рақобат туфайли мулк эгалари узоқ муддатли ижарачиларни жалб қилиш учун ижара ставкалари ва шартларини қайта кўриб чиқиши мумкин. Баъзи ҳолларда битимларни тезлаштириш учун нархлар 10–15 фоизга пасайиши эҳтимоли бор.

Шунингдек, мослашувчан офисларга бўлган талаб ортишда давом этади, бу эса бозорга янги шундай майдонларнинг кириб келишига олиб келади.

Бундан ташқари, замонавий архитектура ва юқори сифатли таъмирга эга 5–6 қаватли кичик офис бинолари қурилиши давом этмоқда. Бундай формат ривожланиш хавфларини камайтиради, инвестицияларни тезроқ қайтаришга ёрдам беради ва объектларни тезроқ фойдаланишга топширилишини таъминлайди.

Таҳлилчиларнинг фикрича, 2025 йил бозорнинг барқарорлашув даври бўлади. Асосий омиллар – мувозанатли таклиф, ижара шартларининг мослашувчанлиги ва офис объектларининг сифатини ошириш бўлади.

Ижара ставкалари пасайиши мумкин бўлсада, премиум ва мослашувчан офисларга бўлган талаб юқори бўлиб қолади ва янги лойиҳалар бозор қиёфасини ўзгартиришда давом этади.