“Инсоний биродарлик учун амалда ишлайдиган қонунлар керак” — Саида Мирзиёева

21:39 · 04.02.2026

«Maroqand» АЖ банкрот деб топилди: компания фаолияти тугатилмоқда

21:29 · 04.02.2026

Солиқ қўмитаси ЯТТлардан асоссиз ҚҚС ундирилаётганига муносабат билдирди

18:36 · 04.02.2026

2025 йилда аҳолига қанча кешбэк қайтарилгани очиқланди

16:45 · 04.02.2026

Банкларга қайтарилмаётган муаммоли кредитлар улуши қисқарди

14:40 · 04.02.2026

Ўзбекистон аҳолисининг реал даромадлари 2025 йилда 9,2 фоиз ошди

11:08 · 04.02.2026

Ўзбекистон аҳолиси бир йилда қанча валюта олди-сотди қилди?

18:39 · 03.02.2026

Ўзбекистонда пул массаси рекорд даражада ошди

14:05 · 03.02.2026

Болалар нафақаси ва моддий ёрдамни тайинлаш ва тўлаш тартиби белгиланди

11:42 · 03.02.2026

Баъзи талабаларга ётоқхона харажатлари қоплаб берилади

11:15 · 03.02.2026

Сўмдаги депозитлар ва кредитлар бўйича реал фоиз ставкалари ўсди

16:34 · 02.02.2026

Ўзбекистонда олтин қуймалар нархи кескин тушди

13:58 · 02.02.2026

Ўзбекистонда гўшт яна қимматлаша бошлади

11:45 · 02.02.2026

Марказий банк кредитлаш ўсишидан эмас, балки аҳолига ортиқча қарз юки рискидан хавотирда

10:00 · 02.02.2026

Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?

9:41 · 31.01.2026

Марказий банк облигацияларининг чиқарилиши ва муомалада бўлиши тартибига ўзгартириш киритилди

17:10 · 30.01.2026

«Насия савдо деб одамларга кредит бериляпти» — Тимур Ишметов

13:57 · 30.01.2026

Скотт Дункан —шов-шувсиз миллиардерга айланган инсон

10:03 · 30.01.2026

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳамга нисбатан мустаҳкамланмоқда. Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган.

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Яқиндагина рубль курси 100 дан юқори кўрсаткичга чиққан эди (долларга нисбатан), ҳозир эса 84,3 га тушди. Курс 80 га, ҳаттоки ундан ҳам пастга тушиши мумкин.

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳам… нисбатан мустаҳкамланмоқда. Мана, Хитой юанига нисбатан график:

Қарийб 15 рубль бўлган курс 11,5 гача тушди. Ва, эҳтимол, тушишда давом этади. Яъни, бошқа сўз билан айтганда, рубль қадрланмоқда.

Нега бундай бўлаяпти?

Биринчи тушуниш керак бўлган нарса: валюта — бу товар. Ва ҳар қандай товар каби у ҳам:

  • А) Агар унга талаб кам бўлса, арзонлашади («ҳеч кимга керак эмас»)
  • Б) Агар унга талаб юқори бўлса, қимматлашади («ҳаммага керак»)

Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган. Яъни, дунёда кимдир фаол равишда рубль сотиб ола бошлаган.

Шунингдек, мазкур валюта шунчалик тез қимматлашаётганига қараганда, харид қилинаётган ҳажм улкан. Миллиардлаб, балки ўнлаб ёки юзлаб миллиард рубль.

Бундай катта ҳажмда валюта сотиб олиш учун фақат жуда бой субъектгина қодир бўлиши мумкин. Эҳтимол, бу қандайдир давлат. Ёки миллиардлаб сармояга эга инвесторлар армияси.

«Рубль сотиб олиш» деганда қуйидаги жараён назарда тутиляпти: номаълум кимса чет эл валютасини (доллар, евро ва ҳ.к.) олиб, уни рублга айирбошламоқда.

Нега рубль сотиб олишяпти? Россия ичида нимадир сотиб олишга, яъни Россияга инвестиция қилиш учун. Ва айнан шу ерда санкцияларнинг бекор қилиниши ва АҚШ билан муносабатларнинг илиқлашиши мавзусига яқинлашиш мумкин. Мутахассисларга кўра, «рубльни оммавий равишда сотиб олаётган жуда бой кимса» АҚШ ҳукумати билан бевосита боғлиқ.

Бу кимса бошқалар билмайдиган нимадирни олдиндан биляпти. Масалан:

  • У биладики, яқин орада санкциялар бекор қилинади;
  • Ёки Россия ва АҚШ ўртасида қандайдир қўшма корхоналар очилади;
  • Ёки Россия АҚШни қандайдир стратегик ресурсларига йўл қўяди ва ҳ.к.

Қисқаси, номаълум шахс олдиндан улкан миқдорда рубль тўплаяпти, кейин эса бу маблағларни Россия иқтисодиётига сармоя қилиш учун ишлатишни режалаштираяпти.

Масалан, чет элликлар кутилмаганда «Газпром» ва «Роснефть» акцияларини улкан миқдорда сотиб олиши мумкин. Бу эса ушбу акцияларнинг курсини оширади.

Яқинда Россия энергетика вазири Александр Новак қуйидагича баёнот берди: «Биз геосиёсий вазиятни ҳисобга олган ҳолда, ташқи капиталнинг ички бозорга оқиб келаётганини кузатяпмиз…»

Демак, вазир юқоридаги тахминларни тасдиқлаяпти: чет эллик инвесторлар Россия бозорига оммавий равишда киришга тайёргарлик кўряпти. Шунинг учун рублнинг мустаҳкамланиши — АҚШ билан можаронинг якунланиши яқинлашаётганининг энг яхши индикаторидир.

Бундан кейин нима бўлади?

Жуда қиммат рубль Россия учун манфаатли эмаслигини унутмаслик керак. Бу йилги бюджет 1 доллар 94 рублдан келиб чиққан ҳолда шакллантирилган.

Агар рубль мустаҳкамланаверса, бу унчалик яхши эмас. Чунки Россия кўпроқ сотади, камроқ сотиб олади. Демак, маҳсулотларимизнинг экспортидан олинадиган даромад рубл ҳисобида камаяди.

Бу қандай ишлайди?

Масалан, нефтнинг нархи 70 доллар бўлса:

  • Агар курс 94 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 6580 рубль (70×94) олинади.
  • Агар курс 84 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 5880 рубль (70×84) олинади. Бу эса 700 рубль кам (яъни 10 фоиз камайиш).

Шундай қилиб, агар рубль мустаҳкамланса, бюджетга тушадиган рубл миқдори камаяди. Мана шундай «парадокс».

Шу сабабли Россия Марказий банки ва Молия вазирлиги миллий валюта курсини сунъий равишда туширишга ҳаракат қилади. Яъни 84 рубль/доллардан 90 рубль/долларгача кўтаришга интилади.

Бу қанчалик муваффақиятли бўлишини билмаймиз, чунки бу ерда Россия молиявий ҳокимияти билан чет эл инвесторлари ўртасида кураш бошланади. Бизга рубль бироз қимматлашгани фойда, уларга эса арзонлашиши манфаатли.

 

“Инсоний биродарлик учун амалда ишлайдиган қонунлар керак” — Саида Мирзиёева
Янгиликлар 21:39 · 04.02.2026
“Инсоний биродарлик учун амалда ишлайдиган қонунлар керак” — Саида Мирзиёева
«Maroqand» АЖ банкрот деб топилди: компания фаолияти тугатилмоқда
Янгиликлар 21:29 · 04.02.2026
«Maroqand» АЖ банкрот деб топилди: компания фаолияти тугатилмоқда
Солиқ қўмитаси ЯТТлардан асоссиз ҚҚС ундирилаётганига муносабат билдирди
Янгиликлар 18:36 · 04.02.2026
Солиқ қўмитаси ЯТТлардан асоссиз ҚҚС ундирилаётганига муносабат билдирди
2025 йилда аҳолига қанча кешбэк қайтарилгани очиқланди
Янгиликлар 16:45 · 04.02.2026
2025 йилда аҳолига қанча кешбэк қайтарилгани очиқланди
Банкларга қайтарилмаётган муаммоли кредитлар улуши қисқарди
Иқтисодиёт, Янгиликлар 14:40 · 04.02.2026
Банкларга қайтарилмаётган муаммоли кредитлар улуши қисқарди
Ўзбекистон аҳолисининг реал даромадлари 2025 йилда 9,2 фоиз ошди
Янгиликлар 11:08 · 04.02.2026
Ўзбекистон аҳолисининг реал даромадлари 2025 йилда 9,2 фоиз ошди