Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?

9:41 · 31.01.2026

Марказий банк облигацияларининг чиқарилиши ва муомалада бўлиши тартибига ўзгартириш киритилди

17:10 · 30.01.2026

«Насия савдо деб одамларга кредит бериляпти» — Тимур Ишметов

13:57 · 30.01.2026

Скотт Дункан —шов-шувсиз миллиардерга айланган инсон

10:03 · 30.01.2026

Тошкент офис бозори бир йилда қандай ўзгарди?

13:07 · 29.01.2026

Марказий банк сўм деноминацияси ва янги купюралар чиқаришни режалаштирмаяпти

10:12 · 29.01.2026

Ўзбекистонга пул ўтказмалари ҳажми 2025 йилда 18,9 млрд долларга етди

8:51 · 29.01.2026

Марказий банк асосий ставкани 14 фоиз даражасида ўзгаришсиз қолдирди

11:12 · 28.01.2026

«Ташаббусли бюджет»нинг янги мавсуми 1 февралдан бошланади

11:09 · 28.01.2026

Ўзбекистонда олтин қуймалари нархи яна кўтарилди

10:50 · 28.01.2026

Yangi Bank омонатчиларига компенсация тўловлари Бизнесни ривожлантириш банки орқали тўлаб берилади

10:02 · 28.01.2026

Солиқ қўмитаси раисининг биринчи ўринбосари Мубин Мирзаев ишдан олинди

14:59 · 27.01.2026

Ўзбекистонда кузатилмайдиган иқтисодиёт ҳажми қарийб 40 млрд долларга етди

9:50 · 27.01.2026

Ўзбекистонда ўртача ойлик иш ҳақи 6,4 млн сўм — Статқўм

17:24 · 26.01.2026

Олтин ва газ экспорти, автомобиллар импорти ортган — Ўзбекистон ташқи савдоси шарҳи

12:25 · 26.01.2026

Олтиннинг бир унцияси илк бор 5 минг доллардан ошди

10:04 · 26.01.2026

Ўзбекистонда электромобиль сотиб олишда паст фоизли кредитлар берилиши мумкин

9:12 · 26.01.2026

Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?

9:20 · 24.01.2026

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳамга нисбатан мустаҳкамланмоқда. Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган.

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Яқиндагина рубль курси 100 дан юқори кўрсаткичга чиққан эди (долларга нисбатан), ҳозир эса 84,3 га тушди. Курс 80 га, ҳаттоки ундан ҳам пастга тушиши мумкин.

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳам… нисбатан мустаҳкамланмоқда. Мана, Хитой юанига нисбатан график:

Қарийб 15 рубль бўлган курс 11,5 гача тушди. Ва, эҳтимол, тушишда давом этади. Яъни, бошқа сўз билан айтганда, рубль қадрланмоқда.

Нега бундай бўлаяпти?

Биринчи тушуниш керак бўлган нарса: валюта — бу товар. Ва ҳар қандай товар каби у ҳам:

  • А) Агар унга талаб кам бўлса, арзонлашади («ҳеч кимга керак эмас»)
  • Б) Агар унга талаб юқори бўлса, қимматлашади («ҳаммага керак»)

Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган. Яъни, дунёда кимдир фаол равишда рубль сотиб ола бошлаган.

Шунингдек, мазкур валюта шунчалик тез қимматлашаётганига қараганда, харид қилинаётган ҳажм улкан. Миллиардлаб, балки ўнлаб ёки юзлаб миллиард рубль.

Бундай катта ҳажмда валюта сотиб олиш учун фақат жуда бой субъектгина қодир бўлиши мумкин. Эҳтимол, бу қандайдир давлат. Ёки миллиардлаб сармояга эга инвесторлар армияси.

«Рубль сотиб олиш» деганда қуйидаги жараён назарда тутиляпти: номаълум кимса чет эл валютасини (доллар, евро ва ҳ.к.) олиб, уни рублга айирбошламоқда.

Нега рубль сотиб олишяпти? Россия ичида нимадир сотиб олишга, яъни Россияга инвестиция қилиш учун. Ва айнан шу ерда санкцияларнинг бекор қилиниши ва АҚШ билан муносабатларнинг илиқлашиши мавзусига яқинлашиш мумкин. Мутахассисларга кўра, «рубльни оммавий равишда сотиб олаётган жуда бой кимса» АҚШ ҳукумати билан бевосита боғлиқ.

Бу кимса бошқалар билмайдиган нимадирни олдиндан биляпти. Масалан:

  • У биладики, яқин орада санкциялар бекор қилинади;
  • Ёки Россия ва АҚШ ўртасида қандайдир қўшма корхоналар очилади;
  • Ёки Россия АҚШни қандайдир стратегик ресурсларига йўл қўяди ва ҳ.к.

Қисқаси, номаълум шахс олдиндан улкан миқдорда рубль тўплаяпти, кейин эса бу маблағларни Россия иқтисодиётига сармоя қилиш учун ишлатишни режалаштираяпти.

Масалан, чет элликлар кутилмаганда «Газпром» ва «Роснефть» акцияларини улкан миқдорда сотиб олиши мумкин. Бу эса ушбу акцияларнинг курсини оширади.

Яқинда Россия энергетика вазири Александр Новак қуйидагича баёнот берди: «Биз геосиёсий вазиятни ҳисобга олган ҳолда, ташқи капиталнинг ички бозорга оқиб келаётганини кузатяпмиз…»

Демак, вазир юқоридаги тахминларни тасдиқлаяпти: чет эллик инвесторлар Россия бозорига оммавий равишда киришга тайёргарлик кўряпти. Шунинг учун рублнинг мустаҳкамланиши — АҚШ билан можаронинг якунланиши яқинлашаётганининг энг яхши индикаторидир.

Бундан кейин нима бўлади?

Жуда қиммат рубль Россия учун манфаатли эмаслигини унутмаслик керак. Бу йилги бюджет 1 доллар 94 рублдан келиб чиққан ҳолда шакллантирилган.

Агар рубль мустаҳкамланаверса, бу унчалик яхши эмас. Чунки Россия кўпроқ сотади, камроқ сотиб олади. Демак, маҳсулотларимизнинг экспортидан олинадиган даромад рубл ҳисобида камаяди.

Бу қандай ишлайди?

Масалан, нефтнинг нархи 70 доллар бўлса:

  • Агар курс 94 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 6580 рубль (70×94) олинади.
  • Агар курс 84 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 5880 рубль (70×84) олинади. Бу эса 700 рубль кам (яъни 10 фоиз камайиш).

Шундай қилиб, агар рубль мустаҳкамланса, бюджетга тушадиган рубл миқдори камаяди. Мана шундай «парадокс».

Шу сабабли Россия Марказий банки ва Молия вазирлиги миллий валюта курсини сунъий равишда туширишга ҳаракат қилади. Яъни 84 рубль/доллардан 90 рубль/долларгача кўтаришга интилади.

Бу қанчалик муваффақиятли бўлишини билмаймиз, чунки бу ерда Россия молиявий ҳокимияти билан чет эл инвесторлари ўртасида кураш бошланади. Бизга рубль бироз қимматлашгани фойда, уларга эса арзонлашиши манфаатли.

 

Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?
Янгиликлар 9:41 · 31.01.2026
Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?
Марказий банк облигацияларининг чиқарилиши ва муомалада бўлиши тартибига ўзгартириш киритилди
Янгиликлар 17:10 · 30.01.2026
Марказий банк облигацияларининг чиқарилиши ва муомалада бўлиши тартибига ўзгартириш киритилди
«Насия савдо деб одамларга кредит бериляпти» — Тимур Ишметов
Янгиликлар 13:57 · 30.01.2026
«Насия савдо деб одамларга кредит бериляпти» — Тимур Ишметов
Скотт Дункан —шов-шувсиз миллиардерга айланган инсон
Миллиардерлар, Янгиликлар 10:03 · 30.01.2026
Скотт Дункан —шов-шувсиз миллиардерга айланган инсон
Тошкент офис бозори бир йилда қандай ўзгарди?
Янгиликлар 13:07 · 29.01.2026
Тошкент офис бозори бир йилда қандай ўзгарди?
Марказий банк сўм деноминацияси ва янги купюралар чиқаришни режалаштирмаяпти
Янгиликлар 10:12 · 29.01.2026
Марказий банк сўм деноминацияси ва янги купюралар чиқаришни режалаштирмаяпти