Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?

10:06 · 28.02.2026

Январда сўмдаги омонатлар бўйича ўртача ставка 0,5 фоизга ошди

13:51 · 27.02.2026

Ўзбекистонда ягона солиқ ҳисобварағи жорий этилиши мумкин

12:35 · 27.02.2026

Солиқ ходимларининг даромадлари декларация қилинади, нотаирусларга янги ваколат — 1 мартдан нималар ўзгаради?

10:01 · 27.02.2026

Ўзбекистонда яшаш ва овқатланиш хизматлари ҳажми сезиларли ўсди

11:22 · 26.02.2026

17 ёшда бошланган ғоя сабаб “энг ёш миллиардер”га айланган шахс — Остин Расселнинг муваффақият йўли

15:00 · 25.02.2026

Ўзбекистонда айрим ўқитувчилар учун даромад солиғи 7,5 фоизга туширилади

10:37 · 25.02.2026

Солиқ ҳуқуқбузарликлари ҳақида хабар берганларга бир ойда 3 млрд сўм мукофот тўланди

14:19 · 24.02.2026

Ўзини ўзи банд қилган ёшлар учун кредит миқдори 300 млн сўмгача оширилади

13:01 · 24.02.2026

Ўзбекистон давлат қарзи 46,8 млрд долларга етди, давлат ташқи қарзи ўсиши тезлашди

10:34 · 24.02.2026

Марказий банк: сўм январда 1,4 фоизга қадрсизланди

14:23 · 23.02.2026

Олий тоифали ўқитувчиларга ипотека кредитининг бошланғич тўлови қоплаб берилади

12:30 · 23.02.2026

Ўзбекистонда 2025 йилда картадан картага кўпроқ қанча пул ўтказилгани очиқланди

10:33 · 23.02.2026

Энди чиқинди хизмати учун фақат кўрсатилган хизматга ҳақ тўланади

17:36 · 22.02.2026

Ўзбекистонда кафиллик асосидаги кредитлар тўлови энг кам кечиктирилаётгани маълум бўлди

12:07 · 21.02.2026

Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?

10:57 · 21.02.2026

Давлат бюджетини тузиш ва ижро этиш қоидаларига ўзгартириш киритилди

15:31 · 20.02.2026

Ўзбекистонда фуқаролар номида нечта банк картаси борлигини текшириши мумкин бўлади

10:41 · 20.02.2026

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳамга нисбатан мустаҳкамланмоқда. Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган.

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Яқиндагина рубль курси 100 дан юқори кўрсаткичга чиққан эди (долларга нисбатан), ҳозир эса 84,3 га тушди. Курс 80 га, ҳаттоки ундан ҳам пастга тушиши мумкин.

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳам… нисбатан мустаҳкамланмоқда. Мана, Хитой юанига нисбатан график:

Қарийб 15 рубль бўлган курс 11,5 гача тушди. Ва, эҳтимол, тушишда давом этади. Яъни, бошқа сўз билан айтганда, рубль қадрланмоқда.

Нега бундай бўлаяпти?

Биринчи тушуниш керак бўлган нарса: валюта — бу товар. Ва ҳар қандай товар каби у ҳам:

  • А) Агар унга талаб кам бўлса, арзонлашади («ҳеч кимга керак эмас»)
  • Б) Агар унга талаб юқори бўлса, қимматлашади («ҳаммага керак»)

Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган. Яъни, дунёда кимдир фаол равишда рубль сотиб ола бошлаган.

Шунингдек, мазкур валюта шунчалик тез қимматлашаётганига қараганда, харид қилинаётган ҳажм улкан. Миллиардлаб, балки ўнлаб ёки юзлаб миллиард рубль.

Бундай катта ҳажмда валюта сотиб олиш учун фақат жуда бой субъектгина қодир бўлиши мумкин. Эҳтимол, бу қандайдир давлат. Ёки миллиардлаб сармояга эга инвесторлар армияси.

«Рубль сотиб олиш» деганда қуйидаги жараён назарда тутиляпти: номаълум кимса чет эл валютасини (доллар, евро ва ҳ.к.) олиб, уни рублга айирбошламоқда.

Нега рубль сотиб олишяпти? Россия ичида нимадир сотиб олишга, яъни Россияга инвестиция қилиш учун. Ва айнан шу ерда санкцияларнинг бекор қилиниши ва АҚШ билан муносабатларнинг илиқлашиши мавзусига яқинлашиш мумкин. Мутахассисларга кўра, «рубльни оммавий равишда сотиб олаётган жуда бой кимса» АҚШ ҳукумати билан бевосита боғлиқ.

Бу кимса бошқалар билмайдиган нимадирни олдиндан биляпти. Масалан:

  • У биладики, яқин орада санкциялар бекор қилинади;
  • Ёки Россия ва АҚШ ўртасида қандайдир қўшма корхоналар очилади;
  • Ёки Россия АҚШни қандайдир стратегик ресурсларига йўл қўяди ва ҳ.к.

Қисқаси, номаълум шахс олдиндан улкан миқдорда рубль тўплаяпти, кейин эса бу маблағларни Россия иқтисодиётига сармоя қилиш учун ишлатишни режалаштираяпти.

Масалан, чет элликлар кутилмаганда «Газпром» ва «Роснефть» акцияларини улкан миқдорда сотиб олиши мумкин. Бу эса ушбу акцияларнинг курсини оширади.

Яқинда Россия энергетика вазири Александр Новак қуйидагича баёнот берди: «Биз геосиёсий вазиятни ҳисобга олган ҳолда, ташқи капиталнинг ички бозорга оқиб келаётганини кузатяпмиз…»

Демак, вазир юқоридаги тахминларни тасдиқлаяпти: чет эллик инвесторлар Россия бозорига оммавий равишда киришга тайёргарлик кўряпти. Шунинг учун рублнинг мустаҳкамланиши — АҚШ билан можаронинг якунланиши яқинлашаётганининг энг яхши индикаторидир.

Бундан кейин нима бўлади?

Жуда қиммат рубль Россия учун манфаатли эмаслигини унутмаслик керак. Бу йилги бюджет 1 доллар 94 рублдан келиб чиққан ҳолда шакллантирилган.

Агар рубль мустаҳкамланаверса, бу унчалик яхши эмас. Чунки Россия кўпроқ сотади, камроқ сотиб олади. Демак, маҳсулотларимизнинг экспортидан олинадиган даромад рубл ҳисобида камаяди.

Бу қандай ишлайди?

Масалан, нефтнинг нархи 70 доллар бўлса:

  • Агар курс 94 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 6580 рубль (70×94) олинади.
  • Агар курс 84 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 5880 рубль (70×84) олинади. Бу эса 700 рубль кам (яъни 10 фоиз камайиш).

Шундай қилиб, агар рубль мустаҳкамланса, бюджетга тушадиган рубл миқдори камаяди. Мана шундай «парадокс».

Шу сабабли Россия Марказий банки ва Молия вазирлиги миллий валюта курсини сунъий равишда туширишга ҳаракат қилади. Яъни 84 рубль/доллардан 90 рубль/долларгача кўтаришга интилади.

Бу қанчалик муваффақиятли бўлишини билмаймиз, чунки бу ерда Россия молиявий ҳокимияти билан чет эл инвесторлари ўртасида кураш бошланади. Бизга рубль бироз қимматлашгани фойда, уларга эса арзонлашиши манфаатли.

 

Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?
Янгиликлар 10:06 · 28.02.2026
Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?
Январда сўмдаги омонатлар бўйича ўртача ставка 0,5 фоизга ошди
Янгиликлар 13:51 · 27.02.2026
Январда сўмдаги омонатлар бўйича ўртача ставка 0,5 фоизга ошди
Ўзбекистонда ягона солиқ ҳисобварағи жорий этилиши мумкин
Янгиликлар 12:35 · 27.02.2026
Ўзбекистонда ягона солиқ ҳисобварағи жорий этилиши мумкин
Солиқ ходимларининг даромадлари декларация қилинади, нотаирусларга янги ваколат — 1 мартдан нималар ўзгаради?
Янгиликлар 10:01 · 27.02.2026
Солиқ ходимларининг даромадлари декларация қилинади, нотаирусларга янги ваколат — 1 мартдан нималар ўзгаради?
Ўзбекистонда яшаш ва овқатланиш хизматлари ҳажми сезиларли ўсди
Янгиликлар 11:22 · 26.02.2026
Ўзбекистонда яшаш ва овқатланиш хизматлари ҳажми сезиларли ўсди
17 ёшда бошланган ғоя сабаб “энг ёш миллиардер”га айланган шахс — Остин Расселнинг муваффақият йўли
Миллиардерлар, Янгиликлар 15:00 · 25.02.2026
17 ёшда бошланган ғоя сабаб “энг ёш миллиардер”га айланган шахс — Остин Расселнинг муваффақият йўли