Ўзбекистонда кафиллик асосидаги кредитлар тўлови энг кам кечиктирилаётгани маълум бўлди

12:07 · 21.02.2026

Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?

10:57 · 21.02.2026

Давлат бюджетини тузиш ва ижро этиш қоидаларига ўзгартириш киритилди

15:31 · 20.02.2026

Ўзбекистонда фуқаролар номида нечта банк картаси борлигини текшириши мумкин бўлади

10:41 · 20.02.2026

Солиқ қўмитаси соҳа ходимларининг даромад ва харажатларини декларациялаш тизимини ишлаб чиқди

18:39 · 19.02.2026

Миллий валютадаги кредитлар улуши 61 фоизга етди — Марказий банк

15:12 · 19.02.2026

Рақамли ўйинлар инқилобини бошлаган миллиардер — Гейб Ньюэлл

12:32 · 19.02.2026

Ўзбекистонда солиқ имтиёзларини самарадорлик асосида бериш режалаштирилмоқда — Солиқ қўмитаси

11:17 · 19.02.2026

Ишлаб чиқариш ва қурилиш корхоналарининг солиқ қарзи миқдори очиқланди

9:22 · 19.02.2026

Ўзбекистонда олтин қуймалар нархи пасайди

14:00 · 18.02.2026

Ўзбекистонда пенсиядан чегирмалар чекланади ва жамғариб бориладиган тизим ислоҳ қилинади

11:27 · 18.02.2026

Ўзбекистонда давлат қарзини бошқариш ваколати парламентга ўтади

10:26 · 18.02.2026

Имтиёзли ипотека кредитлари миқдори 15 фоизга оширилади

17:26 · 17.02.2026

Ўзбекистон 20 турдаги хомашё импорти учун божларни пасайтирди

16:16 · 17.02.2026

Касбий таълим педагогларига ойлик устама таклиф қилинди

12:41 · 17.02.2026

Ўзбекистонда бир йилда қайси маҳсулот ва хизматлар кескин қимматлашгани маълум қилинди

9:57 · 17.02.2026

Рақобат қўмитаси Рамазон ойида озиқ-овқат нархлари назоратини кучайтиради

12:54 · 16.02.2026

Ўзбекистонда қайси купюра энг кўп ишлатилади?

10:54 · 16.02.2026

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳамга нисбатан мустаҳкамланмоқда. Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган.

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Яқиндагина рубль курси 100 дан юқори кўрсаткичга чиққан эди (долларга нисбатан), ҳозир эса 84,3 га тушди. Курс 80 га, ҳаттоки ундан ҳам пастга тушиши мумкин.

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳам… нисбатан мустаҳкамланмоқда. Мана, Хитой юанига нисбатан график:

Қарийб 15 рубль бўлган курс 11,5 гача тушди. Ва, эҳтимол, тушишда давом этади. Яъни, бошқа сўз билан айтганда, рубль қадрланмоқда.

Нега бундай бўлаяпти?

Биринчи тушуниш керак бўлган нарса: валюта — бу товар. Ва ҳар қандай товар каби у ҳам:

  • А) Агар унга талаб кам бўлса, арзонлашади («ҳеч кимга керак эмас»)
  • Б) Агар унга талаб юқори бўлса, қимматлашади («ҳаммага керак»)

Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган. Яъни, дунёда кимдир фаол равишда рубль сотиб ола бошлаган.

Шунингдек, мазкур валюта шунчалик тез қимматлашаётганига қараганда, харид қилинаётган ҳажм улкан. Миллиардлаб, балки ўнлаб ёки юзлаб миллиард рубль.

Бундай катта ҳажмда валюта сотиб олиш учун фақат жуда бой субъектгина қодир бўлиши мумкин. Эҳтимол, бу қандайдир давлат. Ёки миллиардлаб сармояга эга инвесторлар армияси.

«Рубль сотиб олиш» деганда қуйидаги жараён назарда тутиляпти: номаълум кимса чет эл валютасини (доллар, евро ва ҳ.к.) олиб, уни рублга айирбошламоқда.

Нега рубль сотиб олишяпти? Россия ичида нимадир сотиб олишга, яъни Россияга инвестиция қилиш учун. Ва айнан шу ерда санкцияларнинг бекор қилиниши ва АҚШ билан муносабатларнинг илиқлашиши мавзусига яқинлашиш мумкин. Мутахассисларга кўра, «рубльни оммавий равишда сотиб олаётган жуда бой кимса» АҚШ ҳукумати билан бевосита боғлиқ.

Бу кимса бошқалар билмайдиган нимадирни олдиндан биляпти. Масалан:

  • У биладики, яқин орада санкциялар бекор қилинади;
  • Ёки Россия ва АҚШ ўртасида қандайдир қўшма корхоналар очилади;
  • Ёки Россия АҚШни қандайдир стратегик ресурсларига йўл қўяди ва ҳ.к.

Қисқаси, номаълум шахс олдиндан улкан миқдорда рубль тўплаяпти, кейин эса бу маблағларни Россия иқтисодиётига сармоя қилиш учун ишлатишни режалаштираяпти.

Масалан, чет элликлар кутилмаганда «Газпром» ва «Роснефть» акцияларини улкан миқдорда сотиб олиши мумкин. Бу эса ушбу акцияларнинг курсини оширади.

Яқинда Россия энергетика вазири Александр Новак қуйидагича баёнот берди: «Биз геосиёсий вазиятни ҳисобга олган ҳолда, ташқи капиталнинг ички бозорга оқиб келаётганини кузатяпмиз…»

Демак, вазир юқоридаги тахминларни тасдиқлаяпти: чет эллик инвесторлар Россия бозорига оммавий равишда киришга тайёргарлик кўряпти. Шунинг учун рублнинг мустаҳкамланиши — АҚШ билан можаронинг якунланиши яқинлашаётганининг энг яхши индикаторидир.

Бундан кейин нима бўлади?

Жуда қиммат рубль Россия учун манфаатли эмаслигини унутмаслик керак. Бу йилги бюджет 1 доллар 94 рублдан келиб чиққан ҳолда шакллантирилган.

Агар рубль мустаҳкамланаверса, бу унчалик яхши эмас. Чунки Россия кўпроқ сотади, камроқ сотиб олади. Демак, маҳсулотларимизнинг экспортидан олинадиган даромад рубл ҳисобида камаяди.

Бу қандай ишлайди?

Масалан, нефтнинг нархи 70 доллар бўлса:

  • Агар курс 94 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 6580 рубль (70×94) олинади.
  • Агар курс 84 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 5880 рубль (70×84) олинади. Бу эса 700 рубль кам (яъни 10 фоиз камайиш).

Шундай қилиб, агар рубль мустаҳкамланса, бюджетга тушадиган рубл миқдори камаяди. Мана шундай «парадокс».

Шу сабабли Россия Марказий банки ва Молия вазирлиги миллий валюта курсини сунъий равишда туширишга ҳаракат қилади. Яъни 84 рубль/доллардан 90 рубль/долларгача кўтаришга интилади.

Бу қанчалик муваффақиятли бўлишини билмаймиз, чунки бу ерда Россия молиявий ҳокимияти билан чет эл инвесторлари ўртасида кураш бошланади. Бизга рубль бироз қимматлашгани фойда, уларга эса арзонлашиши манфаатли.

 

Ўзбекистонда кафиллик асосидаги кредитлар тўлови энг кам кечиктирилаётгани маълум бўлди
Иқтисодиёт, Янгиликлар 12:07 · 21.02.2026
Ўзбекистонда кафиллик асосидаги кредитлар тўлови энг кам кечиктирилаётгани маълум бўлди
Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?
Янгиликлар 10:57 · 21.02.2026
Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?
Давлат бюджетини тузиш ва ижро этиш қоидаларига ўзгартириш киритилди
Янгиликлар 15:31 · 20.02.2026
Давлат бюджетини тузиш ва ижро этиш қоидаларига ўзгартириш киритилди
Ўзбекистонда фуқаролар номида нечта банк картаси борлигини текшириши мумкин бўлади
Янгиликлар 10:41 · 20.02.2026
Ўзбекистонда фуқаролар номида нечта банк картаси борлигини текшириши мумкин бўлади
Солиқ қўмитаси соҳа ходимларининг даромад ва харажатларини декларациялаш тизимини ишлаб чиқди
Янгиликлар 18:39 · 19.02.2026
Солиқ қўмитаси соҳа ходимларининг даромад ва харажатларини декларациялаш тизимини ишлаб чиқди
Миллий валютадаги кредитлар улуши 61 фоизга етди — Марказий банк
Янгиликлар 15:12 · 19.02.2026
Миллий валютадаги кредитлар улуши 61 фоизга етди — Марказий банк