Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?

9:20 · 24.01.2026

Ўзбекистон ялпи ички маҳсулоти 2025 йилда 147 млрд доллардан ошди

16:29 · 23.01.2026

Тошкентда бирламчи уй-жой нархлари бир йилда 9 фоиздан кўпроққа ошди

12:45 · 23.01.2026

Ўзбекистон 2025 йилда қанча олтин сотди?

10:27 · 23.01.2026

Солиқ қўмитасининг 53 нафар ходимига интизомий чора қўлланилди

9:39 · 23.01.2026

Туркия шаҳарларини қандай қилиб янгиламоқда?

15:42 · 22.01.2026

Ўзбекистонда ишлаб чиқарилганига 50 йилдан ошган транспортлардан фойдаланиш тақиқланади

13:57 · 22.01.2026

Ўзбекистонда 5 граммли қуйма олтин нархи биринчи марта 9,7 млн сўмга чиқди

10:48 · 22.01.2026

Айрим банклар кечикаётган кредитлар учун ставкани 180 фоизгача ошираётгани аниқланди

9:49 · 22.01.2026

Банк карта очиш ва сим-карта олишни онлайн амалга ошириш мумкин бўлади

15:03 · 21.01.2026

Онлайн кредит олишда фирибгарликка учраган фуқаролардан кредитни ундириш тўхатилади

11:08 · 21.01.2026

Энди пенсияни онлайн тарзда нақд шаклга ўтказиш мумкин

10:08 · 21.01.2026

Марказий банк ва Рақобат қўмитаси инфляцияни пасайтириш устида биргаликда ишлайди

9:17 · 21.01.2026

1 февралдан ID-карталар электрон рақамли имзо билан берилади

11:34 · 20.01.2026

2025 йилда энг бой одамларнинг бойлиги янги рекордга етди

10:13 · 20.01.2026

Ўзбекистон автоимпортининг 71 фоизини электромобиллар эгаллади

9:13 · 20.01.2026

Ўзбекистонда олтин қуймалар нархи пастлади

15:50 · 19.01.2026

Ўзбекистон ЯИМ ўсиши бўйича минтақадаги ривожланаётган иқтисодиётлар орасида топ-3 ликка киради — Жаҳон банки

11:28 · 19.01.2026

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳамга нисбатан мустаҳкамланмоқда. Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган.

Нега рубль қимматлашмоқда ва бунинг оқибати қандай? Оддий сўзлар билан тушунтирамиз

Яқиндагина рубль курси 100 дан юқори кўрсаткичга чиққан эди (долларга нисбатан), ҳозир эса 84,3 га тушди. Курс 80 га, ҳаттоки ундан ҳам пастга тушиши мумкин.

Айримлар ўйлагандек, доллар курси пасаймаяпти, балки рубль барча валюталарга — евро, фунт, франк, лира, дирҳам… нисбатан мустаҳкамланмоқда. Мана, Хитой юанига нисбатан график:

Қарийб 15 рубль бўлган курс 11,5 гача тушди. Ва, эҳтимол, тушишда давом этади. Яъни, бошқа сўз билан айтганда, рубль қадрланмоқда.

Нега бундай бўлаяпти?

Биринчи тушуниш керак бўлган нарса: валюта — бу товар. Ва ҳар қандай товар каби у ҳам:

  • А) Агар унга талаб кам бўлса, арзонлашади («ҳеч кимга керак эмас»)
  • Б) Агар унга талаб юқори бўлса, қимматлашади («ҳаммага керак»)

Шундай экан, агар рубль жуда тез қимматлашаётган бўлса, демак, унга бўлган талаб ўсган. Яъни, дунёда кимдир фаол равишда рубль сотиб ола бошлаган.

Шунингдек, мазкур валюта шунчалик тез қимматлашаётганига қараганда, харид қилинаётган ҳажм улкан. Миллиардлаб, балки ўнлаб ёки юзлаб миллиард рубль.

Бундай катта ҳажмда валюта сотиб олиш учун фақат жуда бой субъектгина қодир бўлиши мумкин. Эҳтимол, бу қандайдир давлат. Ёки миллиардлаб сармояга эга инвесторлар армияси.

«Рубль сотиб олиш» деганда қуйидаги жараён назарда тутиляпти: номаълум кимса чет эл валютасини (доллар, евро ва ҳ.к.) олиб, уни рублга айирбошламоқда.

Нега рубль сотиб олишяпти? Россия ичида нимадир сотиб олишга, яъни Россияга инвестиция қилиш учун. Ва айнан шу ерда санкцияларнинг бекор қилиниши ва АҚШ билан муносабатларнинг илиқлашиши мавзусига яқинлашиш мумкин. Мутахассисларга кўра, «рубльни оммавий равишда сотиб олаётган жуда бой кимса» АҚШ ҳукумати билан бевосита боғлиқ.

Бу кимса бошқалар билмайдиган нимадирни олдиндан биляпти. Масалан:

  • У биладики, яқин орада санкциялар бекор қилинади;
  • Ёки Россия ва АҚШ ўртасида қандайдир қўшма корхоналар очилади;
  • Ёки Россия АҚШни қандайдир стратегик ресурсларига йўл қўяди ва ҳ.к.

Қисқаси, номаълум шахс олдиндан улкан миқдорда рубль тўплаяпти, кейин эса бу маблағларни Россия иқтисодиётига сармоя қилиш учун ишлатишни режалаштираяпти.

Масалан, чет элликлар кутилмаганда «Газпром» ва «Роснефть» акцияларини улкан миқдорда сотиб олиши мумкин. Бу эса ушбу акцияларнинг курсини оширади.

Яқинда Россия энергетика вазири Александр Новак қуйидагича баёнот берди: «Биз геосиёсий вазиятни ҳисобга олган ҳолда, ташқи капиталнинг ички бозорга оқиб келаётганини кузатяпмиз…»

Демак, вазир юқоридаги тахминларни тасдиқлаяпти: чет эллик инвесторлар Россия бозорига оммавий равишда киришга тайёргарлик кўряпти. Шунинг учун рублнинг мустаҳкамланиши — АҚШ билан можаронинг якунланиши яқинлашаётганининг энг яхши индикаторидир.

Бундан кейин нима бўлади?

Жуда қиммат рубль Россия учун манфаатли эмаслигини унутмаслик керак. Бу йилги бюджет 1 доллар 94 рублдан келиб чиққан ҳолда шакллантирилган.

Агар рубль мустаҳкамланаверса, бу унчалик яхши эмас. Чунки Россия кўпроқ сотади, камроқ сотиб олади. Демак, маҳсулотларимизнинг экспортидан олинадиган даромад рубл ҳисобида камаяди.

Бу қандай ишлайди?

Масалан, нефтнинг нархи 70 доллар бўлса:

  • Агар курс 94 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 6580 рубль (70×94) олинади.
  • Агар курс 84 рубль/доллар бўлса, ҳар бир баррел учун 5880 рубль (70×84) олинади. Бу эса 700 рубль кам (яъни 10 фоиз камайиш).

Шундай қилиб, агар рубль мустаҳкамланса, бюджетга тушадиган рубл миқдори камаяди. Мана шундай «парадокс».

Шу сабабли Россия Марказий банки ва Молия вазирлиги миллий валюта курсини сунъий равишда туширишга ҳаракат қилади. Яъни 84 рубль/доллардан 90 рубль/долларгача кўтаришга интилади.

Бу қанчалик муваффақиятли бўлишини билмаймиз, чунки бу ерда Россия молиявий ҳокимияти билан чет эл инвесторлари ўртасида кураш бошланади. Бизга рубль бироз қимматлашгани фойда, уларга эса арзонлашиши манфаатли.

 

Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?
Янгиликлар 9:20 · 24.01.2026
Дам олиш кунлари қайси банклар ишлайди?
Ўзбекистон ялпи ички маҳсулоти 2025 йилда 147 млрд доллардан ошди
Янгиликлар 16:29 · 23.01.2026
Ўзбекистон ялпи ички маҳсулоти 2025 йилда 147 млрд доллардан ошди
Тошкентда бирламчи уй-жой нархлари бир йилда 9 фоиздан кўпроққа ошди
Янгиликлар 12:45 · 23.01.2026
Тошкентда бирламчи уй-жой нархлари бир йилда 9 фоиздан кўпроққа ошди
Ўзбекистон 2025 йилда қанча олтин сотди?
Янгиликлар 10:27 · 23.01.2026
Ўзбекистон 2025 йилда қанча олтин сотди?
Солиқ қўмитасининг 53 нафар ходимига интизомий чора қўлланилди
Янгиликлар 9:39 · 23.01.2026
Солиқ қўмитасининг 53 нафар ходимига интизомий чора қўлланилди
Туркия шаҳарларини қандай қилиб янгиламоқда?
Янгиликлар 15:42 · 22.01.2026
Туркия шаҳарларини қандай қилиб янгиламоқда?