Ўзбекистон давлат банкларини хусусийлаштириш дастурини қайта кўриб чиқди, бу ҳукуматнинг янада манзилли стратегияга ўтишини акс эттиради, деб хабар бермоқда Fitch Ratings халқаро рейтинг агентлиги.

Ташкилот маълумотларига кўра, «Ўзсаноатқурилишбанк» (СҚБ) сотувга энг тайёр ҳисобланади ва бошқа давлат банкларини трансформация қилиш учун потенциал модель сифатида кўрилмоқда.

Агентликнинг таъкидлашича, яқин келажакда банкларни кенг кўламли хусусийлаштиришни кутиш керак эмас. Бунга тижорат бизнес моделларига ўтишнинг секинлиги, эски имтиёзли кредитлар улушининг юқорилиги, капиталнинг чеклангани ва бозордаги кескин рақобат таъсир кўрсатмоқда.

Fitch маълумотларига кўра, давлат банкларида тижоратни ривожлантириш фойдасига директив кредитлашдан воз кечиш давом этмоқда. Бу уларнинг даромадлилигини, корпоратив бошқарувини ва хатарларни бошқаришни яхшилаши ва шу билан хорижий стратегик инвесторларнинг қизиқишини ошириши керак.

Ўзбекистон Миллий инвестиция жамғармаси (UzNIF) СҚБни хусусийлаштиришга тайёрлашда марказий роль ўйнайди, бу ҳукуматнинг устувор вазифасига айланди.

Президентнинг сентябрдаги фармони билан Тикланиш ва тараққиёт жамғармасига тегишли бўлган СҚБнинг 30 фоиз акциялари Иқтисодиёт ва молия вазирлигига, кейин эса UzNIF`га ўтказилди. Бу қарор амалда назорат пакетини 2025 йил охиригача сотиш бўйича аввалги режани бекор қилади, дея таъкидлади Fitch.

Ҳукуматнинг бюджет стратегиясида СҚБ, «Асакабанк», «Алоқабанк» ва «Туронбанк»ни 2026 йилда ёки ундан кейин хусусийлаштириш кўзда тутилган.

Октябрь ойида «Ўзсаноатқурилишбанк» Ўзбекистонда биринчи марта 300 миллион долларлик муддатсиз облигацияларни жойлаштирди. Fitch’нинг қайд этишича, бу банк капиталини сезиларли даражада кучайтирган.

Бундан ташқари, бу, айниқса, даромадлироқ сегментларда — кичик ва ўрта корхоналар (КЎК) ва чакана бизнесда кредитлашни сезиларли даражада ошириш ва даромадлиликни яхшилаш имконини берди. Банк 2026 — 2027 йилларда 2,1 миллиард доллар миқдорида қўшимча кредитлар бериш имкониятига эга бўлди, бу эса 80 миллион доллар қўшимча соф фоизли даромад келтиради.

Fitch фикрига кўра, бу қадам СҚБнинг тижорий трансформациясини кўрсатади ва уни хусусийлаштиришга яқинлаштиради.

Агентлик прогнозларига кўра, СҚБ назорат пакетининг сотилиши 2026 йилда Ўзбекистон Миллий инвестиция жамғармаси акциялари оммавий жойлаштирилгандан сўнг амалга ошиши мумкин. Бу банкни хусусийлаштиришга туртки бўлиши кутилмоқда.

Битимнинг муваффақияти бошқа йирик давлат банклари учун модель яратиши мумкин. Бироқ Fitch «Асакабанк» ва «Алоқабанк»ни хусусийлаштириш 2030 йилга яқинроқ муддатга кўчирилиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.

Агентликнинг қайд этишича, ушбу банкларда бизнес моделини трансформация қилиш давом этмоқда. «Асакабанк» эски паст даромадли кредитларнинг сезиларли улушига эга ва КЎК ҳамда чакана сегментни янада даромадли кредитлашга тезроқ ўтишга тўсқинлик қиладиган капитал чекловларига дуч келмоқда.

«Алоқабанк»нинг роли ҳам ўзгарди: банк ёш тадбиркорларни имтиёзли кредитлаш бўйича асосий институтга айланган, бу эса яқин йилларда унинг хусусийлаштирилишини даргумон қилади.