Ўзбекистон кўчмас мулк бозорида талаб ва таклиф мувозанатга яқинлашмоқда. Бу ҳақда Марказий банкнинг 2025 йилнинг олти ойи якунлари бўйича молиявий барқарорлик шарҳида маълум қилинди.

Иккинчи чоракда уй-жойларнинг бозор ва асосий нархлари ўртасидаги тафовут йил бошидаги 17% га нисбатан 4% гача камайди. Агар бир квадрат метрнинг асосий нархи 9,1 млн сўмни ташкил этган бўлса, бозор нархи тахминан 9,4 млн сўмга тенг бўлди.

Марказий банк иқтисодчилари спекулятив талаб қисқариши билан уй-жой бозорида таклиф сезиларли даражада ошганини таъкидламоқда. Натижада аҳолининг кўчмас мулк соҳасидаги харид қобилияти пасайишдан тўхтади.

Биринчи ярим йилликда бажарилган қурилиш ишлари ҳажми 137,6 трлн сўмни ёки мамлакат ялпи ички маҳсулотининг 17% ини ташкил этиб, 2024 йилнинг шу даврига нисбатан 72% ўсишни кўрсатди. Шу билан бирга, қурилиш-монтаж ишлари соҳасида нархларнинг ўсиш суръати 6,3% га ошди.

Ижара ставкалари ўсишининг секинлашиши спекулятив талабнинг пасайишини кўрсатади. Июнь ойи охирида йиллик ўсиш суръати 12%ни ташкил этди, бу кўчмас мулкнинг инвестицион жозибадорлиги пасайганидан далолат беради.

Июль ойи бошида кўчмас мулкнинг ўртача нархлари аҳоли жон бошига ЯИМнинг 22%ини ташкил этди — бу ўтган йилга нисбатан 4 фоизга кам. Қурилишнинг кўпайиши фонида миллий валютадаги нархлар 4,9% га, долларга қайта ҳисобланганда эса янада сезиларли пасайиш кузатилди — 6,2%.

Ўзбекистонда 2021 йилдан бери биринчи марта маошлар уй-жой нархларидан тезроқ ошди. Биринчи ярим йилликда ўртача номинал иш ҳақи 17% га ошди, кўчмас мулк нархининг иш ҳақига нисбатан ўсиш индекси эса манфий даражагача (-0,3) пасайди.

Шу билан бирга, кўчмас мулк бозорида катта талаб сақланиб қолмоқда, бу ўз уй-жойига эга бўлмаган 157,3 минг оиланинг мавжудлиги билан боғлиқ. Ярим йил ичида 177,5 мингта ёки ўтган йилга нисбатан 11% га кўп кўчмас мулк олди-сотди шартномалари расмийлаштирилди, ҳар олтинчи харидор (31,6 минг) ипотека олди.

2024 йил баҳоридан бери ипотека кредитларининг ўртача миқдори 300 млн сўм атрофида бироз ўзгариб турибди. Шу билан бирга, уларнинг шартлари бироз юмшатилди — бир йил ичида ўртача ставка 0,4% га (19,2% гача) пасайди, муддат эса ярим йилга (17,2 йилгача) узайтирилди.