Адлия вазири томонидан рўйхатдан ўтказилган ҳужжатга кўра, ноқонуний фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларига бир қатор ўзгартиришлар киритилди.

Улар жиноий даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш бўйича молиявий чораларни ишлаб чиқиш гуруҳи (FATF) тавсияларига мувофиқ бир қатор йирик транзакциялар устидан назоратни кучайтиришни назарда тутади.

Шундай қилиб, банк ҳисобварағи очилмасдан амалга ошириладиган операцияларнинг қатъий белгиланган суммаси белгиланмоқда, ундан ошган тақдирда банклар «мижозларни лозим даражада текширишни» таъминлаши керак. Ҳозирги 500 БҲМ (206 млн сўм) ўрнига 175 млн сўмни ташкил этади.

Транзакция ҳақидаги хабарга илова қилиниши керак бўлган пул ўтказмаларини жўнатувчилар ва олувчилар тўғрисидаги маълумотлар рўйхати аниқлаштирилмоқда:

• жўнатувчилар учун — операция рақами, яшаш манзили ва туғилган санаси (жисмоний шахслар учун) ёки СТИР (юридик шахслар учун);
• адресатларга — операция рақами, жойлашган мамлакати ёки шаҳри, шунингдек СТИР (юридик шахслар учун).

Ушбу маълумотлар БҲМнинг 25 баравари (10,3 млн сўм) ва ундан юқори бўлган барча ички тўловлар ва ўтказмаларга илова қилиниши керак.

Олдинги таҳрирда талаб фақат БҲМнинг 30 бараваридан (12,6 млн сўм) юқори бўлган электрон пул ўтказмалари учун амал қилган.

Банклар товарлар ва хизматлар учун тўловларни амалга оширишда банк карталари рақамларини жўнатувчидан олувчигача кузатиб бориш имкониятини таъминлаши лозим.

Шунингдек, карта рақами трансчегаравий нақд пул ечиб олиш сўровларига (масалан, хорижий банк банкоматида) илова қилиниши керак.

16 ёшга тўлмаган шахсларнинг банк ҳисобварақларидаги БҲМнинг 40 бараваридан (16,48 млн сўм) ортиқ суммадаги ҳар қандай ҳаракат (кирим, ечиб олиш ёки олиш) икки иш куни ичида шубҳали деб ҳисобланади.

«Шубҳали» операцияларга ФАТФнинг кучайтирилган мониторинги остидаги мамлакатлардан камида БҲМнинг 1000 баравари (412 млн сўм) миқдоридаги маблағларни олиш ёки бундай маблағларни ушбу мамлакатларга юбориш киради. Бир марталик транзакция ҳам, 30 кун ичида бир нечта пул ўтказмалари ҳам мувофиқ келади.

Шунингдек, импорт товарларига юридик шахслар ва ЯТТ ҳисобварақларидан чет эл валютасида ҳақ тўлашга тааллуқли шартнома предметини хизматлар кўрсатишга ёки дебиторлик қарзини хизматлар орқали тўлашга ўзгартириш тўғрисидаги норма ҳам ўзгаради.

Эндиликда операцияни «шубҳали» деб эътироф этиш учун минимал шартнома суммаси БҲМнинг 5000 баравари (2,06 млрд сўм) ни ташкил этади.

Ҳозирги вақтда мониторинг қилиниши шарт бўлган битимлар учун энг қуйи чегара БҲМнинг 20 минг бараварини (8,24 млрд сўм) ташкил этади. Ўзгартиришлар лойиҳасида ушбу чегарани БҲМнинг 3000 бараваригача (1,236 млрд сўм) пасайтириш таклиф қилинган.

Ҳужжатнинг якуний версиясида жисмоний шахсларнинг ҳисобварақларига БҲМнинг 2500 баравари (1,03 млрд сўм) ва ундан юқори суммада, бир марталик ёки 30 кун давомида нақд пул ўтказиш бўйича операцияларни «юқори хатарли» деб ҳисоблаш таклифи киритилмаган.

Шубҳали операция аниқланган тақдирда, тижорат банклари 10 иш куни ичида ўз имкониятлари доирасида қуйидагиларни амалга ошириши лозим:

• операция иштирокчилари тўғрисида мавжуд бўлган маълумотларни йиғиш ва таҳлил қилиш;
• очиқ манбалар асосида томонларнинг ишбилармонлик обрўсини ўрганиш;
• пул маблағларининг манбаларини, операция тузилмасини, унинг вақти ва ҳажмини, шунингдек, иштирокчиларнинг географик жойлашувини таҳлил қилиш;
• транзакциянинг одатий хўжалик фаолиятига ҳамда мижознинг молиявий профилига, қолаверса, аввалги операцияларга мувофиқлигини баҳолаш;
• томонлар ўртасидаги ўзаро алоқаларни (аффилланганлик, назорат, бенефициарлик муносабатлари) ўрганиш, шунингдек, кўп сонли босқичлар орқали
• операциянинг асл мақсадини ёки пул маблағлари манбасини яширишга уриниш ҳолатини текшириш.

Янги тартиб ҳужжат эълон қилинганидан уч ой ўтгач — 9 августдан кучга киради.