Ўзбекистонда 2027 йили биринчи исломий банк хизматлари йўлга қўйилади
Дастлаб 2027 йилда мамлакатдаги битта банкда исломий маҳсулотлар жорий этилади, 2029−2030 йилларда эса уларнинг сони учтага етказилади. Ушбу ташаббуслар тижорат банклари маблағлари ҳисобидан амалга оширилади. Бунинг учун Марказий банк масъул этиб белгиланган.
2030 йилга бориб Ўзбекистондаги учта банкда исломий молия хизматлари пайдо бўлади. Бу ҳақда жамоатчилик муҳокамасига қўйилган янгиланган Ўзбекистон-2030 стратегияси лойиҳасида келтирилган.
Унга кўра, Ўзбекистонда исломий молиянинг ҳуқуқий асосларини яратиш ҳамда камида 3 та тижорат банкида исломий молия хизматини йўлга қўйиш режалаштирилмоқда.
Дастлаб 2027 йилда мамлакатдаги битта банкда исломий маҳсулотлар жорий этилади, 2029−2030 йилларда эса уларнинг сони учтага етказилади. Ушбу ташаббуслар тижорат банклари маблағлари ҳисобидан амалга оширилади. Бунинг учун Марказий банк масъул этиб белгиланган.
Регулятор 2030 йилгача Ўзбекистонда камида 10 та тўлақонли исломий банк пайдо бўлишини кутмоқда. Марказий банк раиси ўринбосари Аброрхўжа Турдалиевнинг таъкидлашича, анъанавий банкларда ҳам «исломий дарчалар» очилади — бундай хизматларни учта давлат банкида йўлга қўйиш режалаштирилган. Бироқ у давлат банклари ҳали аниқланмаганини қўшимча қилди.
Марказий банк исломий молияни яширин иқтисодиётдаги маблағларни банк тизимига жалб қилишнинг муқобил механизми сифатида кўрмоқда. Турдалиевга кўра, аҳолининг ярми исломий маҳсулотларни афзал кўриши мумкин, бироқ анъанавий банк хизматларидан бутунлай воз кечувчилар улуши анча кам.
БМТ Тараққиёт дастури (БМТТД) сўровномасига кўра, аҳолининг 68%и, тадбиркорларнинг эса 60%и диний эътиқоди сабаб, анъанавий банк хизматидан фойдаланишни хоҳламайди.
2025 йилнинг ноябрь ойида Қонунчилик палатаси исломий банк тўғрисидаги қонун лойиҳасини қабул қилиб, Сенатга юборди. Ҳужжат исломий банклар учун алоҳида лицензия ва оддий банкларда «исломий дарчалар»ни очиш имкониятини назарда тутади, шунингдек, асосий маҳсулотлар — Муробаҳа, Музораба, Мушорака, Вакала ва Салам каби операцияларнинг асосий жиҳатларини белгилайди.
Марказий банк исломий молия стандартларини белгилаш ва банклар ҳузуридаги шариат кенгашларини назорат қилиш ҳуқуқига эга бўлади. Бундай ташкилотлар учун солиқ имтиёзлари берилади ва уларнинг нотариал ҳаракатлари мол-мулкни расмийлаштиришда давлат божидан озод этилади.
Спот билан суҳбатлашган мутахассислар, шунингдек, исломий банкингни жорий этиш молиявий фаолликни оширади ва иқтисодиётга катта миқдордаги ички маблағларни жалб қилади, деб ҳисоблайди.
