Онлайн тўлов улуши ортган

2025 йил маълумотларига кўра, сўровда қатнашган респондентларнинг 72 фоизи рақамли тўловни амалга оширгани ёки қабул қилганини айтган. Бу 2021-йилдаги 39 фоиздан анча юқори.

Ҳудудлар кесимида рақамли тўловлар бўйича Тошкент шаҳри етакчи бўлган — 84 фоиз. Жанубий ҳудудларда мазкур кўрсаткич 56 фоиз, шимолий ва ғарбий ҳудудларда 78 фоизни ташкил этган. Шаҳарларда рақамли тўловлардан фойдаланиш 77 фоиз, қишлоқларда эса 66 фоиз бўлган.

Иш билан бандлар кўпроқ онлайн тўлайди

Сўровда қатнашган эркакларнинг 75 фоизи, аёлларнинг 69 фоизи рақамли тўловлардан фойдаланганини билдирган. Онлайн тўлов қилишда ёш бўйича катта тафовут кузатилмаган. Барча ёш тоифаларида кўрсаткич мамлакат ўртача даражасига яқин бўлган. Фақат энг ёш қатламда бу рақам 70 фоиз, энг катта ёшдагиларда эса 69 фоиз бўлган.

Бандлик ҳолатига қаралганда, талабалар ва ишловчилар рақамли тўловлардан энг фаол фойдаланувчилар бўлган. Талабалар орасида бу кўрсаткич 84 фоиз, иш билан бандларда 93 фоизни ташкил этган. Ўзини ўзи банд қилганларда 67 фоиз, ишсизларда эса 54 фоиз бўлган. Расмий пенсия олувчилар орасида бу кўрсаткич 71 фоиз деб қайд этилган.

Энг катта фарқ таълим даражасида кузатилган. Олий маълумотлиларнинг 89 фоизи рақамли тўловлардан фойдаланган. Фақат 8-9 йиллик таълим олганлар орасида эса бу кўрсаткич 60 фоиз бўлган.

Онлайн харидлар ҳозирча кенг тарқалмаган

Респондентларнинг атиги 13 фоизи интернет орқали харид қилишини айтган. Шу билан бирга, онлайн харид қилувчиларнинг 33 фоизи товар етказилгандан кейин нақд пул билан тўлашни афзал кўради. Ҳудудлар кесимида онлайн харид ҳам асосан Тошкентда юқори. Пойтахтда респондентларнинг 29 фоизи
интернет орқали товар ёки хизмат харид қилган. Жанубий ҳамда шимоли-ғарбий ҳудудларда эса бу кўрсаткич 6 фоиз бўлган.

Тадқиқотга кўра, респондентларнинг 51 фоизи харидлар учун карта ёки мобил телефон орқали тўлов қилган. Уларнинг 63 фоизи бу усулдан ҳар ҳафта фойдаланади. Яна 25 фоизи ойига камида бир марта, 11 фоизи эса ойига бир мартадан кам ишлатади.

Харидлар учун энг кўп ишлатиладиган усул — сотув нуқталаридаги терминаллар орқали карта тўловларидир. Респондентларнинг 60 фоизи шу усулдан фойдаланишини билдирган. QR-код асосидаги иловалардан 39 фоиз, картадан картага ёки мобил ҳамён орқали ўтказмалардан эса 16 фоизи
фойдаланган.

Нақд тўлов қилишга одатланганлар 

Сўров иштирокчиларнинг 21 фоизи ҳанузгача фақат нақд пулга таянишини билдирган. Нақд пулдан фойдаланиш сабаблари сўралганда, респондентларнинг катта қисми (69 фоиз) бу шунчаки одатланган усул эканини айтган. Жуда озчилик респондентлар сотувчиларда рақамли тўловларни қабул қилишнинг йўқлиги, юқори харажатлар ёки ишончсизликни сабаб сифатида келтирган. 24 фоиз респондент ноаниқ ёки аниқ бўлмаган сабабларни (“бошқа” ёки “билмайман”) кўрсатган. Тадқиқотда бу ҳолат тўлов усулларини танлашдаги онгли қарор қабул қилиш ёки хабардорликнинг пастлигини акс эттириши мумкинлиги кўрсатилган.