Ўзбекистон кетма-кет беш ойдан бери олтин экспорт қилмаяпти
Январь-февраль ойларида Ўзбекистон экспорти асосан олтин етказиб берилмагани сабаб 23,4 фоизга камайиб, 3,5 млрд долларни ташкил этди. Қимматбаҳо металл кетма-кет бешинчи ой сотилмаяпти.
Ўзбекистоннинг 2026 йил январь-февраль ойларидаги ташқи савдо айланмаси 11,6 миллиард долларни ташкил этди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 7,1 фоизга кўп. Бу ҳақда Миллий статистика қўмитаси ахборот хизмати хабар берди.
Экспорт 23,4% га камайиб, 3,5 миллиард долларни ташкил этди, бу асосан илгари экспорт даромадларининг катта қисмини ташкил этган олтин таъминотининг етишмаслиги билан боғлиқ (2025 йил дастлабки 2 ойида умумий экспортнинг тахминан 37,4 фоизи). Импорт 29,8% га ўсиб, 8,1 миллиард долларни ташкил этди.
Йил бошидан бери Ўзбекистон қимматбаҳо металларни экспорт қилмади (2025 йилнинг шу даврида — 1,7 миллиард доллар).
Олтин экспортининг тўхтатилиши фонида салбий савдо баланси (экспорт ва импорт ўртасидаги фарқ) деярли уч бараварга ошди — 1,58 миллиард доллардан 4,5 миллиард долларгача.
Шу билан бирга, олтин экспорт қилинмаслиги бошқа соҳаларнинг ўсиши ҳисобига 22,4% га — 2,9 миллиард доллардан 3,5 миллиард долларгача ошди. Хусусан, хизматлар экспорти 1,16 миллиард доллардан 1,45 миллиард долларгача (улуши 25% дан 40,9% гача ошди), саноат товарлари экспорти 575 миллион доллардан 643 миллион долларгача (улуши 12,4% дан 18,1% гача), кимё маҳсулотлари 275 миллион доллардан 342 миллион долларгача (5,9% дан 9,6% гача), озиқ-овқат маҳсулотлари 294 миллион доллардан 351 миллион долларгача (6,4% дан 9,9% гача) ошди.
Шунингдек, машина ва ускуналар экспорти ҳам 116 миллион доллардан 211 миллион долларгача ошди. Бироқ, бу ўсиш олтин сотиб олинмаслигини қисман қоплади.
Ўзбекистон охирги марта олтин экспортини 2025 йил сентабрь ойида амалга оширган бўлиб, ўшанда етказиб бериш ҳажми 1,48 миллиард долларни ташкил этганди. Ўшандан бери глобал олтин нархи 2 март куни 3806,5 доллардан 5400 долларгача (+41,8%) кўтарилди, шундан сўнг нархлар кескин пасайди.
Олтин ҳолати
Олтин нархи сешанба куни кўтарилди, аммо сўнгги 17 йил ичидаги энг катта ойлик пасайиш кузатилмоқда. Спот нархлари бир унция учун тахминан 4553 долларга етди, аммо умумий ой давомида 14,6% га пасайиши кутилмоқда — бу 2008 йил октябридан бери энг ёмон кўрсаткич.
АҚШ ва Эрон ўртасидаги можаро бозорга босим ўтказмоқда: нефт ва газ нархларининг кўтарилиши инфляция кутилмаларини оширмоқда ва фоиз ставкаларининг кўтарилиш эҳтимолини кўпайтирмоқда, бу эса анъанавий равишда олтинга салбий таъсир кўрсатади.
Бундай шароитда бозор хатти-ҳаракати ўзгармоқда: 2025 йил — 2026 йил бошидаги кучли ўсишдан сўнг олтин яна доллар мустаҳкамланиши ва облигациялар даромадлилиги ортишига муносабат билдира бошлайди ҳамда уларнинг ўсиши билан нархи пасаяди, деб ёзади CНБC.
Шунингдек, таҳлилчилар беқарорлик кучайганини қайд этмоқда — сўнгги ойларда у тарихий кўрсаткичлардан икки баравар ошган, бу эса молиявий инвесторларнинг фаол иштироки ва аввалги ўсишдан кейин фойдани қайд этиши билан боғлиқ.
