Hugo Boss компанияси Ўзбекистонда иш бошлади

21:40 · 06.12.2022

Ўзбекистон узумни асосан Россияга экспорт қилмоқда

17:47 · 06.12.2022

Ўзбекистоннинг қайси ҳудудларида солиқ тушумлари кўпроқ ундирилди?

17:05 · 06.12.2022

Ўзбекистон 10 ойда 9,5 млн долларлик цемент экспорт қилди

16:30 · 06.12.2022

Ўзбекистонда аҳоли жон бошига ялпи ички маҳсулотнинг ўсиши секинлашди

14:13 · 06.12.2022

Ўзбекистонда пахта мавсумида 4 трлн сўмдан ортиқ терим пуллари тарқатилган

12:01 · 06.12.2022

Россияда газ қазиб олиш ҳажми камайди

11:10 · 06.12.2022

Рейтинг. Ўзбекистон энг кўп қайси давлатларга кир ювиш машиналари экспорт қилмоқда?

10:16 · 06.12.2022

Ўзбекистон сабзини асосан Қозоғистонга экспорт қилмоқда

9:32 · 06.12.2022

Европада газ истеъмоли камайди

21:50 · 05.12.2022

Ўзбекистонда 10 ойда қанча қурилиш ишлари амалга оширилгани маълум бўлди

19:30 · 05.12.2022

Ўзбекистонда туризм соҳасида янги стандарт тасдиқланди

18:37 · 05.12.2022

Тошкентдан қатнайдиган шаҳарлараро автобус қатновлари қайта тикланди

15:54 · 05.12.2022

Тошкентдан қатнайдиган барча шаҳарлараро автобуслар қатнови бекор қилинди

14:34 · 05.12.2022

Qeshm Air авиакомпанияси Теҳрондан Ўзбекистонга тўғридан-тўғри рейсларни йўлга қўяди

13:56 · 05.12.2022

Ўзбекистонда 10 ойда қанча автобус ишлаб чиқарилгани маълум бўлди

13:04 · 05.12.2022

Ўзбекистонда январь-ноябрь ойларида солиқ тушумлари ҳажми ошди

12:13 · 05.12.2022

Ўзбекистон Хитойдан асосан қайси озиқ-овқат маҳсулотларини импорт қилмоқда?

11:17 · 05.12.2022
Таҳлил 22:30 · 19.12.2021

Коррупцияга қарши кураш: у қайси факторлар билан мамлакат иқтисодиёти учун муҳим?

Коррупция рағбат ҳиссини сўндиради.

Коррупцияга қарши кураш: у қайси факторлар билан мамлакат иқтисодиёти учун муҳим?
Фото: «replyua.net»

Коррупцияга қарши курашнинг муҳимлиги ҳақида сўз очишдан аввал коррупция ўзи нима деган саволга қисқача жавоб бериб ўтсак.

Коррупция деганда кўпчиликнинг тасаввурига давлат хизматчисига конвертда пул бериш ҳолати келади. Умуман олганда солиқ тўловчиларнинг ресурсларидан номақбул ёки шахсий мақсадларда ҳар қанақасига фойдаланиш коррупция ҳисобланади. Ўша ресурс эса мансаб ёки бюджетдан бирор ижтимоий объект қурилиши учун ажратилган пул ва ҳоказо бўлиши мумкин.

Коррупция стимул, яъни рағбат ҳиссини сўндиради

«Коррупция ҳамма нарсани ўлдиради, чунки коррупция рағбат ҳиссини, самарадорлик ва ривожланишга сармоя киритиш истагини сўндиради», — дейди иқтисодчи Сергей Гурьев.

Мисол тариқасида шартли тадбиркорни олсак: агар у солиқ тўлаш ўрнига ўша тўловларни айланиб ўтиш учун солиқчига пора берса ёки беришга мажбур бўлса, бу ўша шартли бизнесменнинг яхшироқ ишлашга бўлган иштиёқини ўлдиради. Чунки тадбиркорда келажакка нисбатан ишонч йўқолади, унинг ўрнига қўрқув ва ноаниқлик пайдо бўлади.

Келажакда тадбиркор яхшироқ ишлаб, кўпроқ фойда қилса, ўша коррупционер давлат хизматчиси яна унинг даромадига шерик бўлиши мумкин. Пора олиб, лавозимини суиистеъмол қилган мансабдордан яна нимани кутиш мумкин?

Муқобил харажатлар

Ушбу сценарийнинг давоми бор. Тасаввур қилсак, шартли порахўр давлат хизматчиси 1 миллиард сўм ноқонуний маблағ йиғди. Бошқача қилиб айтганда, солиқ тўловчиларнинг ишончи эвазига берилган лавозимни суиистеъмол қилиб, ўша солиқ тўловчиларнинг пулини ўз манфаати йўлида ишлатиб юборди.

Ваҳоланки, ушбу маблағ соғлиқни сақлаш ёки таълим каби муҳим ижтимоий соҳаларга сарфланиши ҳам мумкин эди. Шаҳар чеккасида ҳеч ким яшамайдиган қаср учун эмас, балки жамият учун фойдали бўлган инфратузилмага йўналтирилса ҳам бўларди.

Давлат институтларига бўлган ишончнинг йўқолиши

Бир сўз билан айтганда коррупция илдиз отиб кетган жамиятда аҳоли давлатга даромадларининг бир қисмини ишониб топширишга қўрқади, солиқ тўлашдан қочади.

Давлат бошқарув институтларига нисбатан ишонч бўлмагач, аҳоли қўлидаги капиталдан максимал фойдаланмайди, бирор соҳага инвестиция киритмайди, банкка ҳам қўймайди. Бу эса давлат ўзида мавжуд потенциалдан фойдаланмаётганини англатади.

Хулоса қиладиган бўлсак, коррупция иқтисодий стимул ҳиссини сўндиради, жамиятда тенгсизликнинг кучайишига олиб келади (кимдир шаҳар четида қасрда яшайди, кимдир эса сифатсиз таълим олади) ва давлат бошқарув институтларига бўлган ишонч йўқолади.

Коррупция ва маданий код

Коррупциянинг илдиз отиши бирор бир миллат ёки давлатнинг маданий коди, менталитети билан боғлиқми? Бу, албатта, стереотип. Яққол бир мисол — Грузия. Михаил Саакашвили етакчилигида ушбу давлат юқоридаги стереотипни синдирди.

Бугунги кунда Грузия Transparency International коррупцияга қарши курашиш халқаро нодавлат ташкилоти рейтингида 45-ўриндан жой олган. Бироқ ҳар доим ҳам бундай бўлмаган. Михаил Саакашвили 2004 йилда энди Президентга айланганида Грузия ушбу рейтингда 133-ўринда эди. Орадан 4 йил ўтди ва Грузия 67-ўринга кўтарилиб олди.

Михаил Саакашвили ҳукумат тепасига келганига қадар мамлакатда коррупция, ўғрилик илдиз отиб, маданиятнинг бир бўлагига айланиб кетганди. Жиноятчилик бўйича Собиқ Иттифоқ давлатлари орасида Грузия етакчи эди. Уруғ-аймоқчилик қонунчиликдан устун турар эди. Лекин энди буларнинг барчаси тарихда қолди.

Фаррухжон Муродқулов тайёрлади.

Hugo Boss компанияси Ўзбекистонда иш бошлади
Янгиликлар 21:40 · 06.12.2022
Hugo Boss компанияси Ўзбекистонда иш бошлади
Ўзбекистон узумни асосан Россияга экспорт қилмоқда
Янгиликлар 17:47 · 06.12.2022
Ўзбекистон узумни асосан Россияга экспорт қилмоқда
Ўзбекистоннинг қайси ҳудудларида солиқ тушумлари кўпроқ ундирилди?
Янгиликлар 17:05 · 06.12.2022
Ўзбекистоннинг қайси ҳудудларида солиқ тушумлари кўпроқ ундирилди?
Ўзбекистон 10 ойда 9,5 млн долларлик цемент экспорт қилди
Иқтисодиёт 16:30 · 06.12.2022
Ўзбекистон 10 ойда 9,5 млн долларлик цемент экспорт қилди
Ўзбекистонда аҳоли жон бошига ялпи ички маҳсулотнинг ўсиши секинлашди
Янгиликлар 14:13 · 06.12.2022
Ўзбекистонда аҳоли жон бошига ялпи ички маҳсулотнинг ўсиши секинлашди
Ўзбекистонда пахта мавсумида 4 трлн сўмдан ортиқ терим пуллари тарқатилган
Янгиликлар 12:01 · 06.12.2022
Ўзбекистонда пахта мавсумида 4 трлн сўмдан ортиқ терим пуллари тарқатилган