«Қора рўйхат»га тушганларга кредит берилмайдими? Марказий банк аниқлик киритди

19:00 | 24.5.22

Шавкат Мирзиёев нефть-газ соҳаси бўйича йиғилиш ўтказди

17:15 | 24.5.22

Ўзбекистонда долларнинг расмий курси 11 080 сўмдан пастга тушди, рубль яна ошди

16:07 | 24.5.22

Мол-мулк солиғи ва ер солиғидан имтиёзга эга бўлганлар ушбу солиқларнинг 1 фоизини тўлайди

14:43 | 24.5.22

Ўзбекистонда айрим суғурта ташкилотларининг лицензияси тўхтатилди

13:30 | 24.5.22

Фарғона вилояти давлат солиқ бошқармасига янги раҳбар тайинланди

12:38 | 24.5.22

Австрия Россиянинг 254 млн евролик активларини музлатиб қўйди

10:37 | 24.5.22

Balenciaga тўлов учун криптовалюталарни қабул қила бошлайди

9:15 | 24.5.22

Таҳлил. Гўшт етиштириш атроф-муҳитга қанча зарар етказади?

21:10 | 23.5.22

Ўзбекистоннинг ташқи бозордаги энг рақобатбардош мева-сабзавотлари — таҳлил

19:40 | 23.5.22

Levi’s Россия бозорини тарк этади

18:05 | 23.5.22

«2021 йил бренди» V мукофоти ғолиблари тақдирланди — рўйхат

18:00 | 23.5.22

Ўзбекистонда спорт мактаби мураббийларининг иш ҳақи 35 фоизга оширилади

17:12 | 23.5.22

Ўзбекистонда долларнинг расмий курси пастлади, рубль 190 сўмдан ошиб кетди

16:08 | 23.5.22

Польша Россия газидан муддатидан олдин воз кечди

15:09 | 23.5.22

Марказий банк аҳоли омонатларининг юқори фоиз ставкаларини маълум қилди

14:23 | 23.5.22

Тошкент вилоятида Туркманистон манатини долларга алмаштираётганлар қўлга олинди

12:05 | 23.5.22

UzAuto ва Турин политехника университети Ўзбекистонда энг йирик индустриал таълим тизимини яратади

12:00 | 23.5.22

Орол денгизининг қуриган қисми йилига қанча иқтисодий зарар келтириши маълум бўлди

Денгиз тубини тиклаш ҳар йили қўшимча 28–44 млн доллар миқдорида қўшимча фойда келтириши мумкин.

Орол денгизининг қуриган қисми йилига қанча иқтисодий зарар келтириши маълум бўлди
Фото: Sputnik

Орол денгизи тубидан кўтариладиган қум ва чанг бўронлари йилига 44 миллион доллардан ортиқ иқтисодий зарар келтиради. Бу ҳақда Миллий ахборот агентлиги хабар берди.

Жаҳон банки ва Ўзбекистон Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг «Орол денгизи тубидан кўтариладиган қум ва чанг бўронларини камайтириш учун Ўзбекистонда ландшафтни қайта тиклашнинг аҳамияти» мавзусидаги қўшма тадқиқотда қайд этилишича, ҳар йили бўронлар Орол денгизининг қуриган тубидан 75 миллион тоннагача қум, чанг ва тузни Марказий Осиё кенгликларига олиб ўтади.

Тадқиқотда Орол денгизи қуриган тубидан кўтариладиган туз ва чанг бўронларининг Ўзбекистонда одамлар саломатлиги, турмуш шароити ва атроф-муҳитга таъсири натижасидаги иқтисодий йўқотишлар баҳоланган. Унга кўра, ландшафтни самарали қайта тиклаш иқтисодий ва молиявий бевосита харажатлардан анча устун бўлган фойда келтириши мумкин.

Таъкидланишича, бу афзалликлар Ўзбекистоннинг «яшил» иқтисодиётга ўтишини ва иқлим ўзгариши бўйича халқаро мажбуриятларини бажаришини тезлаштириши мумкин.

Хабарга кўра, Орол денгизининг қуриган туби қарийб 60 минг квадрат километр майдонни эгаллайди. Унинг деярли ярми Ўзбекистондаги 1,8 миллион аҳоли истиқомат қиладиган Қорақалпоғистонда жойлашган. Сўнгги бир неча ўн йилликларда бу тузли чўл қум ва чанг бўронлари манбаига айланган. Бунинг натижасида юзага келган тупроқ эрозияси ва ҳавонинг ифлосланиши одамлар саломатлигига, турмуш шароитига ва атроф-муҳитга салбий таъсир кўрсатади.

Тадқиқот Жаҳон банкининг «Фаровонлик ҳисоби ва экотизим хизматларини баҳолаш» (WAВЕС) дастури ва PROGREEN кўмагида амалга оширилган.

Марказий Осиё мамлакатлари учун ландшафтлар барқарорлигини таъминлаш бўйича минтақавий лойиҳа «РЕСИЛAНД» доирасида ўтказилган. Орол денгизи тубидан кўтариладиган қум ва чанг бўронлари йилига 44 миллион доллардан ортиқ иқтисодий зарар келтиради.

Ўзбекистондаги Орол денгизи қуриб қолган тубининг катта қисмини қурғоқчиликка ва шўр тупроққа чидамли бўлган маҳаллий дарахтлар, буталар ва ўт-ўланларни, уларнинг оптимал комбинациясидан фойдаланган ҳолда экиш ҳисобига тиклаш мумкин. Тўғри режалаштирилганда Орол денгизи тубидаги ландшафтни тиклаш жараёни иқтисодий жиҳатдан асосланган бўлиши ва Орол денгизининг собиқ қирғоғидан 100–200 километргача бўлган масофада ҳаво ифлосланишининг сезиларли даражада камайишига олиб келиши мумкин.

Бунинг натижасида маҳаллий аҳолининг саломатлиги ва фаровонлиги яхшиланади. Орол денгизи тубини тиклаш ҳар йили қўшимча 28–44 миллион доллар миқдорида қўшимча фойда келтириши ҳамда тупроқдан углерод чиқишининг олдини олиш ва атмосферадан карбонат ангидридни ютиш орқали иқлим ўзгаришини юмшатишга ёрдам бериши мумкин.

Ўзбекистонда, жумладан, собиқ Орол денгизи тубида ландшафтларни тиклаш бўйича лойиҳалар «яшил» иқтисодий ўсиш миллий стратегиясининг ажралмас қисмига айланиши мумкин. «Яшил» ўсиш модели табиий ва энергия ресурсларидан барқарор ва самарали фойдаланишга асосланади.

Бу эса атроф-муҳит ифлосланишини минимал даражага тушириш орқали табиий офатлар ва иқлим ўзгаришига чидамлиликни оширади. Ландшафтни тиклаш бўйича самарали лойиҳалар, Ўзбекистоннинг «яшил» иқтисодий ўсишга ўтиш жараёнини тезлаштиришдан ташқари, минтақавий ва глобал миқёсда фойда келтириши мумкин.

Улар иқтисодий ва молиявий бевосита харажатлардан сезиларли даражада устун туради. Бу лойиҳалар Иқлим бўйича Париж битими доирасида миллий даражада белгилаб берилган ҳиссаларга мувофиқ, ҳамда, Bonn Challenge — бутун дунёда деградацияга учраган ва ўрмонсизланган ерларни қайта тиклаш бўйича глобал ташаббус ва БМТнинг чўлланишга қарши курашиш конвенцияси доирасида ерлар деградациясининг нейтраллигига эришиш мақсадлари бўйича Ўзбекистоннинг ўз халқаро мажбуриятларини бажаришига ҳисса қўшишлари мумкин.

Аввалроқ Орол денгизининг қуриган тубида ўрмонзорлар барпо этилиши хабар қилинганди. Шунингдек, Айдар-Арнасой кўллар тизимида ҳосил бўлган туз қатлами экин майдонларига зарар етказаётгани ҳақида хабар берилди.

Бизнесга оид янгиликлар телеграм каналимизда @kommersuz

tg
«Қора рўйхат»га тушганларга кредит берилмайдими? Марказий банк аниқлик киритди
Бизнес, Молия 19:00 | 24.5.22
«Қора рўйхат»га тушганларга кредит берилмайдими? Марказий банк аниқлик киритди
Шавкат Мирзиёев нефть-газ соҳаси бўйича йиғилиш ўтказди
Иқтисодиёт 17:15 | 24.5.22
Шавкат Мирзиёев нефть-газ соҳаси бўйича йиғилиш ўтказди
Ўзбекистонда долларнинг расмий курси 11 080 сўмдан пастга тушди, рубль яна ошди
Молия 16:07 | 24.5.22
Ўзбекистонда долларнинг расмий курси 11 080 сўмдан пастга тушди, рубль яна ошди
Мол-мулк солиғи ва ер солиғидан имтиёзга эга бўлганлар ушбу солиқларнинг 1 фоизини тўлайди
Бизнес, Молия 14:43 | 24.5.22
Мол-мулк солиғи ва ер солиғидан имтиёзга эга бўлганлар ушбу солиқларнинг 1 фоизини тўлайди
Ўзбекистонда айрим суғурта ташкилотларининг лицензияси тўхтатилди
Бизнес, Молия 13:30 | 24.5.22
Ўзбекистонда айрим суғурта ташкилотларининг лицензияси тўхтатилди
Фарғона вилояти давлат солиқ бошқармасига янги раҳбар тайинланди
Молия 12:38 | 24.5.22
Фарғона вилояти давлат солиқ бошқармасига янги раҳбар тайинланди