«Савдогарбанк» ўз номини ўзгартиради

18:19 | 29.6.22

Марказий банк омонатлар бўйича бир нечта тижорат банкларига кўрсатма хатлари юборди

17:30 | 29.6.22

Ўзбекистонда долларнинг расмий курси кескин кўтарилди, рубль 210 сўмдан ошди

16:08 | 29.6.22

Буюк Британия Европа давлатларига газ етказиб беришни тўхтатиши мумкин

14:52 | 29.6.22

АҚШ Ўзбекистондаги компанияга қарши санкция киритди

13:10 | 29.6.22

Nissan сентябргача Россияда автомобиль ишлаб чиқаришни тўхтатади

12:30 | 29.6.22

Ўзбекистонда бўш турган биноларга нисбатан юқори солиқ ставкасини белгилаш бекор қилинди

11:04 | 29.6.22

Ўзбекистонда кластерлар ортиқча толани ойма-ой мажбурий биржага чиқаради

10:36 | 29.6.22

АҚШ Россия олтинига қарши санкция жорий қилди

9:15 | 29.6.22

Президент тўқимачилик соҳасидаги 50 та брендни Ўзбекистонга олиб келиш бўйича топшириқ берди

20:30 | 28.6.22

Ўзбекистонда тўқимачилик соҳаси учун солиқ ва божхона маъмурчилиги енгиллаштирилади

19:00 | 28.6.22

Ўзбекистонда автомобиль орқа ён ойналарини қорайтириш текин бўлди

18:20 | 28.6.22

Ўзбекистонда долларнинг расмий курси 10 800 сўмга тушди

17:17 | 28.6.22

«Тўқимачилик — бизга кам харажат билан олтиндан ҳам кўп даромад келтирадиган соҳа» — Мирзиёев

15:30 | 28.6.22

Ўзбекистондан Сеулга парвозлар сони кўпайтирилади

15:10 | 28.6.22

Франция автомобиллари Ўзбекистоннинг UzChasys фаралари билан жиҳозланади

15:00 | 28.6.22

Ўзбекистон ва АҚШ бизнес жараёнларини аутсорсинг қилиш бўйича корпорация ташкил этади

14:00 | 28.6.22

Россия еврооблигациялар бўйича дефолтга учрагани эълон қилинди

12:51 | 28.6.22

Ўзбекистоннинг ташқи бозордаги энг рақобатбардош мева-сабзавотлари — таҳлил

Экспертлар томонидан мева ва сабзавотларнинг 127 та товар гуруҳи баҳоланди, ушбу баҳолаш аввалгисидан 6 та қийматли ТИФ ТН бўйича маълумотлар асос қилиб олингани билан фарқ қилади.

Ўзбекистоннинг ташқи бозордаги энг рақобатбардош мева-сабзавотлари — таҳлил

Прогнозлаштириш ва макроиқтисодий тадқиқотлар институти экспертлари Ўзбекистонда етиштирилувчи  мева-сабзавотларнинг ташқи бозордаги рақобатбардошлигини қайта баҳолади. Kommers.uz’га таҳлилий материал тақдим этилди. 

Институт 2021 йилнинг июнь ойида мева-сабзавот маҳсулотларининг рақобатбардошлигини баҳолаган ва унинг натижаларини эълон қилган, бироқ ҳисоб-китоблар 4 та қийматли ташқи иқтисодий фаолият товар номенклатураси (ТИФ ТН) маълумотлари асосида амалга оширилганди. 

Ушбу баҳолаш 6 та қийматли ТИФ ТН бўйича маълумотлар асос қилиб олингани билан фарқ қилади. Шунинг учун аввал кўриб чиқилган 35 та товар гуруҳлари ўрнига бу сафар мева ва сабзавотларнинг 127 та товар гуруҳи баҳоланди.

ПМТИ экспертлари ҳисоб-китоблар натижасида олинган RCA ва LFI индексларининг ўртача қийматларини таққослаш асосида мева-сабзавотларни 3 гуруҳга ажратди: 

  • ташқи бозорда сезиларли қиёсий устунликка эга бўлган товарлар; 
  • «маргинал» ҳолатдаги, яъни баъзи йилларда жаҳон бозорида рақобатбардош бўлган, айрим йилларда эса рақобатбардош бўлмаган ҳамда ташқи бозор шароитига жуда боғлиқ бўлган товарлар;
  • ташқи бозорда қиёсий устунликка эга бўлмаган товарлар.

Шундай қилиб, Ўзбекистон товаррларнинг ташқи бозорда аниқ қиёсий устунликка эга бўлган 36 та ва қиёсий устунликка эга бўлмаган 58 та гуруҳини аниқлашга муваффақ бўлинди. Товарларнинг қолган 33 та гуруҳи бўйича қиёсий устунликнинг мавжудлиги ёки йўқлиги аниқ эмас ва улар бозор шароитига боғлиқ.

Инфографика: ПМТИ

2017-2021 йилларда жаҳон бозорида энг катта қиёсий устунликка эга бўлган маҳсулотлар 10 талигига қуйидагилар киради:

  • барча кўринишдаги ловиялар (vingaspp., phaseolusspp.) қуритилган, пўсти олинган, пўстидан тозаланган ёки тозаланмаган, майдаланган ёки майдаланмаган; 
  • Сарҳил ўрик (ТИФ ТН коди 080910); Ловиянинг vingamungo (l.) hepper ёки vingaradiata (l.) турлари. 

Шунингдек, қуритилган, пўсти олинган, пўстидан тозаланган ёки тозаланмаган, майдаланган ёки майдаланмаган wilczek, хурмо, майиз, олхўри қоқи, гилос, туршак, олма қоқи, қисқа муддатли сақлаш учун мўлжаллаб консерваланган, лекин бу шаклда озуқа сифатида истеъмол қилиш учун яроқсиз бўлган бошқа сабзавот ва ўсимлик аралашмалари ҳам киритилган.

Жаҳон бозорида 2017-2021 йилларда энг катта қиёсий устунликка эга бўлган мева-сабзавотлар 10 талиги

RCA — аниқланган қиёсий устунлик индекси. Агар RCA  индекси 1 дан катта бўлса, у ҳолда мамлакат Х товарни ишлаб чиқаришда рақобат устунлигига эга, деб ҳисобланади. Индекс қанчалик катта бўлса, рақобат устунлиги шунчалик юқори бўлади. RCA индекси қанчалик паст бўлса, маҳсулотнинг рақобатбардошлиги шунчалик паст бўлади. Мисол учун, юқоридаги жадвалдан кўриниб турибдики, маҳсулот — ловия (168,9) энг катта рақобат устунлигига эга.

LFI — соф савдо оқимлари тўғрисидаги маълумотларга асосланган қиёсий устунликни ҳисоблаш учун мўлжалланган савдо индекслари. Агар Х маҳсулот учун LFI индекси 0 дан катта қийматга эга бўлса, маҳсулот жаҳон бозорида рақобатбардош ҳисобланади, мос равишда салбий қиймат унинг рақобатбардош эмаслигидан далолат беради. Масалан, хурмо 0,15, гилос эса 0,32 LFI индексига эга бўлса, демак гилоснинг рақобатбардошлиги  хурмоникига қараганда анча юқори.

Ўтказилган тадқиқот асосан сарҳил мева-сабзавотлар ёки чуқур қайта ишланмаган маҳсулотлар жаҳон бозорида рақобатбардош эканлигини кўрсатди. Кейинги қадамда мева-сабзавотлар ва уларни қайта ишлаш натижасида олинган маҳсулотларнинг рақобатбардошлигини оширишга қаратилган дастурни ишлаб чиқиш зарур. 

Унинг доирасида эътиборни жаҳон бозорида (нави ҳамда сифати бўйича) афзал кўрилиши ҳамда Ўзбекистонда тармоқнинг қандай имкониятларга эга эканига қараб, мева-сабзавотларнинг алоҳида турларига қаратиш мақсадга мувофиқ.

Дарья ИльинаПМТИ лойиҳа раҳари 

«Савдогарбанк» ўз номини ўзгартиради
Молия 18:19 | 29.6.22
«Савдогарбанк» ўз номини ўзгартиради
Марказий банк омонатлар бўйича бир нечта тижорат банкларига кўрсатма хатлари юборди
Молия 17:30 | 29.6.22
Марказий банк омонатлар бўйича бир нечта тижорат банкларига кўрсатма хатлари юборди
Ўзбекистонда долларнинг расмий курси кескин кўтарилди, рубль 210 сўмдан ошди
Молия 16:08 | 29.6.22
Ўзбекистонда долларнинг расмий курси кескин кўтарилди, рубль 210 сўмдан ошди
Буюк Британия Европа давлатларига газ етказиб беришни тўхтатиши мумкин
Иқтисодиёт 14:52 | 29.6.22
Буюк Британия Европа давлатларига газ етказиб беришни тўхтатиши мумкин
АҚШ Ўзбекистондаги компанияга қарши санкция киритди
Бизнес 13:10 | 29.6.22
АҚШ Ўзбекистондаги компанияга қарши санкция киритди
Nissan сентябргача Россияда автомобиль ишлаб чиқаришни тўхтатади
Бизнес, Технология 12:30 | 29.6.22
Nissan сентябргача Россияда автомобиль ишлаб чиқаришни тўхтатади