Марказий банк 2026 йил I чораги бўйича аҳолининг “Истеъмол кайфияти шарҳи”ни тақдим этди. Таҳлилда одамларнинг даромад ва харажат қилиш, қарз олиш ҳамда пул жамғаришга бўлган кутилмалари ўрин олган.

Асосий даромад ойликдан

Ўтказилган сўров натижасида 68 фоиз қатнашчи келгусида даромади ошишини кутаётганини билдирган. Яна 25 фоиз иштирокчи даромадлари барқарор сақланиши, 7 фоизи эса топиш-тутиши пасайиш эҳтимоли катталигини қайд этган.

Ойлик тушумлари 3-5 миллион сўм ва 7-10 миллион сўмлик иштирокчилар келгусида даромадлари ўзгармаслигини тахмин қилган. Ойига 20 миллион сўмдан кўп топувчилар даромади янада ортишини кутаётганини таъкидлаган. 10-15 миллион сўм топадиганлар орасида даромади пасайишини билдирганлар улуши ортган.

“Респондентларнинг 66 фоизи (2025 йил IV чоракда 67 фоиз) даромад манбаси сифатида расмий иш ҳақини қайд этган. Шу билан бирга, томорқа, тадбиркорлик ва савдо ҳамда кунлик даромадли ишлар, мулк ижараси ва пул ўтказмалари ҳисобига даромад топувчилар улуши 2025-йилнинг сўнгги чорагига нисбатан бир оз ошган бўлса, қолган даромад манбалари бўйича ўзгариш кузатилмади”, дейилади Марказий банк таҳлилида.

Харажат ошишини кутаётганлар кўп

“Барча даромад гуруҳларида уй-жой таъмири устувор йўналиш сифатида сақланиб қолган бўлса, таълим ва даволаниш учун харажатлар ҳам юқори улушни ташкил этган. Нисбатан пастроқ даромадлилар (5 миллион сўмгача) харажатларини асосан, уй-жой таъмири, таълим ва кундалик эҳтиёжларга йўналтирган бўлса, ўрта даромадли гуруҳларда (5-10 миллион сўм) таълим, саёҳат, автомобил ҳамда тўй харажатларига йўналтиришни режалаштирмоқда. Юқори даромадли гуруҳларда харажатлар таркибида автомобил, саёҳат, уй-жой хариди ва маиший техника каби йирик харидлар улуши юқори шаклланмоқда. Хусусан, 15-20 миллион сўм ва ундан юқори даромад гуруҳларида саёҳат, уй-жой хариди ва автомобил харидлари устуворлик қилмоқда. Шунингдек, мазкур гуруҳларда даволаниш, маиший техника ва мебел харидларига талаб ҳам нисбатан юқорироқ бўлиб қолмоқда”, дейилади таҳлилда.

Респондентлар орасида ёшлар (30 ёшгача) асосан, таълим ва уй-жой таъмири билан боғлиқ харажатларга кўпроқ маблағ сарфлашларини билдирган. Ўз навбатида улар томонидан саёҳат, тўй ва автомобил харидларига бўлган юқори талаби кузатилмоқда.

Қарз олишга эҳтиёж кучли

“Респондентлар томонидан кредит маблағларидан келгуси даврда уй-жой таъмири, таълим, тўй, автомобил хариди ҳамда даволаниш билан боғлиқ харажатлар аҳамияти ўзгармасдан, давомий сарфлар сифатида қаралмоқда”, дея қайд этган Марказий банк.

Пул жамғаришга мойиллик ортган

Сўров иштирокчиларидан қарийб 40,1 фоизи пул жамғармаётганини айтган. Пул йиғаётганларнинг 65,8 фоизи эса келгусида жамғармалари ошишини кутаётганини билдирган. Жамғармалари ҳажми ўзгармаслигини таъкидлаганлар улуши 22,3 фоизни ташкил этган.

Жамғармаларнинг камайишини кутаётганлар улуши эса қисқаришда давом этиб, 11,9 фоизга тенг бўлган.

Келгуси давр учун жамғармаларининг 1-3 ойга ҳамда 6 ойдан ортиқ муддатга етишини таъкидлаган респондентлар улуши 2025-йилнинг IV чорагига нисбатан бир оз ошган. Бироқ қисқа (1 ойгача) ва ўрта муддатлар (3-6 ойгача) бўйича респондентлар улуши пасайиш динамикасини намоён этган.

Жорий йилнинг дастлабки чорагида ҳам иштирокчиларнинг аксарияти (58 фоиз) молиявий ҳолатларида ижобий тенденцияни сезган.

“Аҳолининг жамғариш хулқ-атворида ижобий ўзгаришлар давом этмоқда. Бу эса, ўз навбатида, банк депозитлари ҳажмининг юқори суръатларда ўсишида ҳам акс этмоқда”, дея маълум қилган регулятор.

Ҳисоб-китобларга кўра, 2026 йил I чорагида банкларда миллий валютадаги муддатли омонатлар қолдиғи ўтган йил мос даврига нисбатан 31,1 фоизга ўсган. Марказий банк мазкур ҳолат молиявий инструментларнинг кенгайиб бораётгани шароитида аҳолининг жамғаришга бўлган мойиллиги ошиб бораётганини қайд этган.