Ўзбекистонда эскроу тизими жорий этилиши уй-жой нархларига таъсир қилиши мумкин. Бу ҳақда Ўзбекистон Халқ демократик партияси фракцияси йиғилишида маълум қилинди. Олий Мажлис Қонунчилик палатасида бўлиб ўтган йиғилишда кўп квартирали уйлар ва бошқа кўчмас мулк объектларини улуш киритиш асосида қуришни тартибга солишга қаратилган қонун лойиҳаси муҳокама қилинди.

Қонун лойиҳаси қурилиш-монтаж ишларининг белгиланган режа-график асосида олиб борилиши, шартномаларда томонларнинг тенг ҳуқуқлилигини таъминлаш, уй-жой рекламаларини тартибга солиш ҳамда фуқаролар ва бизнес маблағларини жалб қилиш жараёнларини назорат қилишни назарда тутади.

Мажлисда депутатлар янги тартибларнинг уй-жой нархларига таъсири масаласини кўтарди. Хусусан, депутат Анвархон Темиров янги тартибда қурувчилар лойиҳаларни молиялаштиришда фақат ваколатли банк орқали ишлаши талаб этилиши уй-жой таннархининг ошишига олиб келмаслиги ҳақида савол берди.

Адлия вазирлиги Иқтисодий қонунчилик бошқармаси бошлиғи Жамшид Мирзаевнинг тушунтиришича, янги тизимда фуқаролар ва улушдорлар томонидан киритиладиган барча маблағлар банкдаги эскроу ҳисобварағига жойлаштирилади. Қурувчи ушбу маблағлардан фойдалана олмайди.

Унинг сўзларига кўра, эскроу ҳисобварақларига фуқароларнинг уй-жой учун тўловлари, субсидиялар ҳамда ипотека кредитлари бўйича маблағлари жамланади. Мирзаев эскроу тизими сабаб қурилиш таннархи ошиши эҳтимоли борлигини ҳам тан олди.

«Жуда тўғри савол кўтарилди. Бу масала бўйича тўртта илмий ташкилот ўрганиш қилиб, ўз хулосасини берган: қурилиш нархи кўтарилиши эҳтимоли бор. Сабаби ҳозирги кунда қурувчилар пулни фуқаролардан тўғридан тўғри, ҳеч қандай фоиз ва рискларсиз олиб ишлатяпти. Бу тартибда эса кредит олгач, унга фоиз ҳисобланади. Бизнинг асосий мақсадимиз — фуқароларнинг пул маблағларини ҳимоя қилиш, шунинг учун янги тизимни жорий қилишга мажбурмиз. Эртага, тўғри, уйнинг нархи кўтарилади, лекин фуқаро, масалан, уйни ололмай қолса, банкдан пулини бемалол олиши мумкин бўлади», — деди у.

Статистика агентлиги маълумотларига кўра, сўнгги 12 йилда Ўзбекистонда қурилиш ҳажми 17,5 баравар ошган. Шу билан бирга, соҳада қурувчи ва уй-жой харидорлари ўртасидаги муносабатларни тартибга солиш, фуқаролар маблағларини ҳимоя қилиш каби масалалар долзарблигича қолмоқда.

Қайд этилишича, 129 та қурувчи ва улушдорлар ўртасидаги шартномалар таҳлил қилиниб, уларнинг 84% да қурилиш объектининг кафолат муддати белгиланмагани, 80% да қайта ҳисоб-китоб қилишда қурувчиларга устуворлик берилгани аниқланган.

Шу билан бирга, фақатгина 20% шартномада тарафларнинг ҳуқуқлари инобатга олинган, 51% шартномаларда эса объектни топшириш муддати кечикканда қурувчининг жавобгарлиги белгиланмаганлиги, қурувчилар ва улушдорлар ўртасидаги шартномаларнинг рўйхатга олинмай қолиши каби камчиликлар тус олган.