Ўзбекистонда чакана кредитлашнинг ўсиши юқори фоиз ставкаларига қарамай, келгуси йилда ҳам ҳозирги даражада сақланиб қолади. Бу ҳақда 28 январь куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Марказий банк раҳбарияти маълум қилди.

Марказий банк раиси ўринбосари Нодирбек Очилов ипотека, микроқарзлар ва автокредитларнинг истиқболлари ҳақидаги саволга жавоб берар экан, чакана кредитлаш 2022 йилдан бери сезиларли тезлашганини таъкидлади.

«Узоқ муддатли истиқбол шуни кўрсатадики, илгари, 2017 йилдан 2024 йилгача Ўзбекистонда корпоратив кредитлашнинг юқори ҳажми ва ўсиш суръатлари кузатилган. 2022 йилдан бошлаб чакана кредитлаш сегментида юқори ўсиш суръатлари қайд этила бошлади», — деди у.

Унинг сўзларига кўра, бу кечиктирилган талабнинг амалга ошиши, уй хўжаликлари даромадларининг ўсиши ва истеъмол харажатларининг кенгайиши билан боғлиқ.

«Бизнинг прогнозларимизга кўра, келгуси йилда чакана кредитларнинг ўсиш суръатлари бу йилги даражада қолади. Ҳа, фоиз ставкалари қатъий ва юқорилигича қолмоқда, аммо бир вақтнинг ўзида чакана кредитларга юқори талаб ҳам сақланиб қолади, бу иқтисодий ўсиш ва истеъмолчилар талабининг ортиши билан бевосита боғлиқ», — деб таъкидлади Очилов.

Унинг қўшимча қилишича, регулятор ўрта муддатли истиқболда вазиятнинг босқичма-босқич нормаллашишини кутмоқда.

«Келгуси йиллардан бошлаб, макропруденциал чораларнинг таъсири кучайиши билан, биз вазият нормаллашишини кутмоқдамиз. Кредитлашнинг ўсиш суръатлари тобора кўпроқ уй хўжаликлари даромадлари динамикасига мос кела бошлайди ва аста-секин — кейинги уч-тўрт йил ичида — бошқа турдаги кредитларнинг ўсиш суръатларига мослашади», — деди у.

Прогнозга кўра, келаси йилларда кредитлашнинг ўсиши 30% га яқин жойлашади.

Марказий банк раиси Тимур Ишметов регулятор чакана кредит беришни қатъий чеклашни режалаштирмаётганини таъкидлади.

«Биласиз, чакана кредитлашнинг ўсиши ҳозирда анча юқори. Бу, албатта, юқори талаб билан боғлиқ — аҳолининг кредитларга бўлган эҳтиёжи объектив равишда ўсиб бормоқда. Бироқ, умуман олганда, чакана кредитлашнинг иқтисодиётга (ЯИМ) нисбатан ҳажми нисбатан пастлигича қолмоқда», — деди у.

Унинг сўзларига кўра, регулятор кредитлашнинг ўсишидан эмас, балки аҳолига ортиқча қарз юки тушиши хавфидан қайғурмоқда.

«Бизни чакана кредитлаш ўсишининг ўзи эмас, балки унинг тез суръатларда тезлашаётгани ва натижада аҳоли қарз юкининг сифати ташвишлантирмоқда. Марҳамат, кредитлар берилсин, лекин улар сифатли бўлиши керак — эмоционал бўлмаслиги, тартибсиз берилмаслиги керакки, улар эртага муаммоли қарзга айланиб қолмасин», — деб таъкидлади Ишметов.

Шунингдек, у қарз олувчиларни ҳимоя қилиш бўйича режалаштирилган чораларни эълон қилди.

«Бу йилдан бошлаб, қарз олувчилар вақтинча қарзларини ўз вақтида тўлай олмаган ҳолларда қўшимча жарималар ва фоизларни ҳисоблашни чеклаш бўйича ишларни бошлаймиз. Банкларга тегишли кўрсатмалар берилди ва бизнинг позициямиз аниқлаштирилди. Ушбу ёндашувлар йил давомида норматив ҳужжатларда мустаҳкамланади», — деди МБ раиси.

Регуляторнинг баҳолашига кўра, чакана кредитлаш ўрта муддатли истиқболда ўсишда давом этади.

«Бизни чакана кредитлашнинг ўзи эмас, балки шу ўсиш доирасида аҳолининг қарзга ботиб қолмаслигини таъминлаш ташвишга солади. Ўрта муддатли перспективани ҳисобга олсак, бизнинг фикримизча, чакана кредитлаш ўсишда давом этади, чунки иқтисодиётдаги умумий талаб ҳали тўлиқ қондирилмаган», — деб таъкидлади Ишметов.